ผศ.ดร.วันจักร น้อยจันทร์ คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย “คุณภาพต้องเริ่มจากต้นน้ำ”

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา เป็นหน่วยงานในกำกับอีกหน่วยงานหนึ่งที่ตั้งขึ้นตามข้อบังคับของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา มีฐานะเทียบเท่าคณะ และในวันนี้ มีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วันจักร น้อยจันทร์ เป็นผู้บริหารสูงสุดในตำแหน่งคณบดี

มาถึงวันนี้ สถานการณ์การผลิตบัณฑิตศึกษาของประเทศไทยเป็นอย่างไรบ้าง เพราะมีสถาบันการศึกษาต่างๆ เปิดขึ้นมากมาย ดีมานด์ตลาดแรงงานยังเปิดกว้างอยู่หรือไม่? เป็นคำถามที่สังคมวิชาการทั่วไปกำลังหาคำตอบ

ผศ.ดร.วันจักร น้อยจันทร์ ให้ความเห็นในเรื่องนี้ว่า ปัจจุบันสถานการณ์การผลิตบัณฑิตศึกษาของประเทศไทย ต้องเรียกได้ว่าเรามีคู่แข่งเป็นจำนวนมาก หมายความว่ามีมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษาต่าง ๆ มากที่เปิดการเรียนการสอนในระดับบัณฑิตศึกษา แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องถือว่ายังเป็นโชคดีของเราที่ แนวโน้มของสังคมไทยนั้น คนยังนิยมศึกษาต่อในระดับปริญญาโทหรือระดับปริญญาเอกมากขึ้น เรียกได้ว่าปริญญาโทแทบจะเป็นการศึกษาขั้นพื้นฐานไปแล้ว แต่หากพูดถึงดีมานด์ตลาดแรงงาน ก็ต้องยอมรับอีกว่าการศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษาหรือปริญญาโทปริญญาเอกไม่ได้มีความจำเป็นหรือเป็นที่ต้องการมากนัก หลายๆองค์กรก็ไม่ได้มีการเพิ่มค่าตอบแทนหรือสนับสนุนการศึกษาต่อ แต่ก็ยังมีอีกบางส่วนที่ส่งเสริม สนับสนุน รวมถึงกำหนดเป็นเงื่อนไขในการเลื่อนตำแหน่งต่างๆ

ที่สวนสุนันทา ปัจจุบันบัณฑิตวิทยาลัยเปิดการเรียนการสอนทั้งหมด 14 หลักสูตร ประกอบไปด้วย บริหารธุรกิจ การบริหารการศึกษา การบริหารการพัฒนา นิติวิทยาศาสตร์ สาธารณสุขศาสตร์ ภาษาศาสตร์ การแพทย์แผนไทยประยุกต์ และอีก 1 หลักสูตรประกาศนียบัตร การแพทย์แผนไทยประยุกต์ ภาค ก

จุดแข็งที่สุดของเราตอนนี้ก็คือ หลักสูตรบริหารธุรกิจ ทั้งปริญญาโทและปริญญาเอก ทั้งนี้ต้องบอกว่าหลักสูตรบริหารธุรกิจ ทั้งปริญญาโทและปริญญาเอก ของบัณฑิตวิทยาลัยนั้นเป็นหลักสูตรบริหารธุรกิจแรกและดั้งเดิมของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ผู้บริหารหลักสูตรก็เป็นผู้ที่มีประสบการณ์สูงระดับรองศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัย ผลิตศิษย์เก่าทั้งคนนอกคนในมหาวิทยาลัยเป็นจำนวนมาก ปัจจุบันก็ยังได้รับความนิยมจากทั้งคนไทยและคนต่างชาติเป็นจำนวนมาก

ผศ.ดร.วันจักร น้อยจันทร์ กล่าวว่า หลักสูตรต่อมาก็คือหลักสูตรการบริหารการศึกษา ซึ่งเป็นหลักสูตรที่ครุสภากำหนดว่า หากครูหรือบุคลากรทางการศึกษาที่จะดำรงตำแหน่งบริหาร ต้องสำเร็จการศึกษาปริญญาโททางการบริหารการศึกษา ดังนั้นหลักสูตรนี้จึงได้รับความนิยมมากที่สุดของทุกมหาวิทยาลัย ที่สวนสุนันทาเปิดเท่าไรก็มีผู้เรียนเต็มตลอด ส่วนหนึ่งคือมีคุรุสภาคอยควบคุมคุณภาพอยู่ จะกำหนดจำนวนรับเอาไว้ คุณภาพจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด สวนสุนันทารับตามจำนวนขีดความสามารถที่จะพัฒนาบัณฑิตให้สมบูรณ์แบบสูงสุด

อีกหลักสูตรหนึ่งที่เรียกได้ว่ากำลังกลับมาเป็นที่นิยม ก็คือ หลักสูตรการบริหารการพัฒนา ซึ่งที่ผ่านมาก็ได้ผลิตศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียงระดับประเทศ ทั้งนักการเมือง นักธุรกิจ ระดับประเทศ เป็นหลักสูตรสำหรับคนที่มีชื่อเสียงในสังคม ซึ่งเราไม่ได้มีค่าธรรมเนียมการศึกษาที่แพง แต่ก็มีการคัดเลือกผู้เรียนที่ค่อนข้างเข้มงวด คณาจารย์ก็เรียกได้ว่ามีชื่อเสียงระดับประเทศ ทำให้หลักสูตรนี้ก็กำลังกลับมาเป็นที่นิยม

บัณฑิตวิทยาลัย มีกระบวนการในการควบคุมคุณภาพของมหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิตอย่างไร โดยเฉพาะสาขาที่ขึ้นอยู่กับคณะ/วิทยาลัย?

คำว่าคุณภาพของมหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิตนั้น ต้องบอกว่ามหาวิทยาลัยได้วางวิสัยทัศน์เอาไว้แล้วว่าบัณฑิตของเรานั้นต้องมีความเป็นมืออาชีพ ทีนี้คำว่ามืออาชีพของบัณฑิตวิทยาลัยก็คือต้องมีทั้งความรู้ ทักษะ และทัศนคติ ที่มีความเป็นมืออาชีพ ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นหน้าที่ของแต่ละหลักสูตรที่จะผลิตบัณฑิตที่มีความเป็นมืออาชีพในรูปแบบของตนเองออกมา บัณฑิตวิทยาลัยมีหน้าที่ตรวจสอบและอำนวยความสะดวกในกระบวนการผลิต เรียกว่าได้ว่าคนที่มาเรียนที่นี่ต้องมีคุณภาพ มีความเป็นมืออาชีพ และที่สำคัญกระบวนการต้องง่าย

บัณฑิตวิทยาลัย มีมาตรการในการป้องกันปัญหาด้านจริยธรรมอย่างไร ทั้งเรื่องการรับจ้างทำวิทยานิพนธ์ การคัดลอกงานของผู้อื่น ฯลฯ มาตรการนี้ คิดว่าได้ผลมากน้อยเพียงใด

ผศ.ดร.วันจักร น้อยจันทร์ กล่าวว่าปัญหาด้านจริยธรรมในระดับบัณฑิตศึกษาต้องบอกว่าเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นในหลาย ๆ มหาวิทยาลัย แต่ที่อื่นอาจจะไม่กล้าพูดว่ามีปัญหาเรื่องแบบนี้ แต่สุดท้ายเราก็เห็นได้จากตามข่าวต่าง ๆ

การรับจ้างทำวิทยานิพนธ์ เราต้องทำความเข้าใจกับเรื่องแบบนี้ก่อน ทำไมคนต้องจ้าง ทำไมต้องยอมเสียเงิน ก็เพราะเขามองว่ามันยาก มันไม่เข้าใจไง แล้วคนที่มาเรียนบางทีเป็นผู้สูงอายุ เป็นผู้ใหญ่ในสังคม อาจจะไม่มีเวลา ดังนั้นก็ที่เขาจะไปจ้างคนช่วยพิมพ์ จ้างคนช่วยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ มันเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ เราไม่ได้บังคับว่านักศึกษาต้องพิมพ์เองทุกตัวอักษรนะ เก็บข้อมูล 300-400คน ต้องเก็บเองทุกคน ดังนั้นการจ้างมันอาจเกิดขึ้นได้

แต่ในจุดนี้ คณบดีบัณฑิตวิทยาลัยย้ำว่าแต่ถ้าแบบไม่ทำอะไรเลย ไม่คิดหัวข้อไม่อะไรเลย แล้วไปจ้างคนทำแบบสำเร็จรูปอันนี้รับไม่ได้แน่นอน คนที่จ้างทำ จะถูกฟ้องด้วยข้อมูลเชิงประจักษ์ตอนสอบป้องกันวิทยานิพนธ์  ในส่วนตัวมองว่าปัญหามันมาจากการเรียนการสอน

เราไปสอนวิจัยให้รู้สึกว่ายาก ให้มันสูงส่ง วิจัยต้องเป๊ะ ต้องจัดหน้ากี่เซ็นกี่นิ้ว ผมว่ามันบ้าไปหมด คนถึงไม่อยากทำวิจัย สาระสำคัญของการทำวิจัยคืออะไร คือคุณต้องมีกระบวนการในการแสวงหาความรู้ที่เหมาะสมแค่นั้น นี่เป็นนโยบายของผมเลยว่า วิจัยต้องทำให้มันง่ายและสิ่งที่ทุเรศที่สุด ผมรับไม่ได้ที่สุดคือตัวอาจารย์ที่สอนไม่รู้เรื่อง สอนให้มันยาก ให้ผ่านยาก ๆ แล้วผันตัวมารับจ้างนักศึกษาทำวิจัย ทั้ง ๆ ที่ปัญหามันมาจากตัวคุณเอง คนแบบนี้ท่านอธิการบดีสั่งผมมาเลยว่า ถ้ามีคนแบบนี้ ต้องเอาออกไปจากมหาวิทยาลัย ไม่ต้องเกรงใจใคร ซึ่งผมได้เคยประกาศไปแล้วว่า นักศึกษาท่านใดที่ได้จ้างอาจารย์ในสวนสุนันทาทำวิจัย แล้วท่านสำเร็จการศึกษาไปแล้วนะ เอาหลักฐานมาให้ผม ผมจะไม่เอาผิดที่ตัวนักศึกษา แต่จะเอาผิดที่ตัวอาจารย์ และมีรางวัลให้เลย 50,000บาท และท่านอธิการบดีบอกเลยว่าท่านจะควักส่วนตัวให้อีก 50,000บาท เราต้องเด็ดขาดกับเรื่องแบบนี้

ปัจจุบัน สวนสุนันทา มีนักศึกษาต่างชาติมาศึกษาที่สวนสุนันทามากมาย โดยเฉพาะนักศึกษาจีน นักศึกษาเหล่านี้ มีคุณภาพมากน้อยเพียงใด?

คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย กล่าวถึงเรื่องนี้ว่า นักศึกษาต่างชาติโดยเฉพาะนักศึกษาจีนที่มาเรียนที่สวนสุนันทา กล้ายืนยันเลยว่ามีคุณภาพ และมีความตั้งใจที่สูงมากๆมาอยู่แล้ว นอกจากนี้สวนสุนันท่ายังมีศูนย์การศึกษานานาชาติที่คอยคัดเลือกคุณภาพอีกชั้นหนึ่ง คือพวกจีนเทา พวกมาแต่แรกแล้วจะขอวีซ่าไปทำอย่างอื่นไม่มีในสวนสุนันทา และกระบวนการจัดการเรียนการสอนของหลักสูตรว่าจะต่อยอดนักศึกษาต่างชาตินี้อย่างไร การจัดการเรียนการสอนสำหรับนักศึกษาต่างชาตินี้จะต้องเป็นแบบออนไซต์ ร้อยเปอร์เซ็น เขาบินมาไกลจากต่างประเทศจะให้มาเช่าโรงแรมเรียนออนไลน์อันนี้ไม่ได้เลย

บัณฑิตวิทยาลัยมีกระบวนการอย่างไรที่จะช่วยส่งเสริมคุณภาพบัณฑิตอีกหนึ่งแรง นอกเหนือจากที่คาดหวังไว้จากสาขาที่นักศึกษาเรียน??

ผศ.ดร.วันจักร น้อยจันทร์ กล่าวว่า เชื่อว่าการจัดพัฒนาคุณภาพบัณฑิตได้ ต้องมาจากต้นน้ำ ลำดับแรกเรามุ่งเน้นพัฒนาตัวอาจารย์ ตัวเจ้าหน้าที่ มีการจัดพัฒนาทักษะให้อาจารย์เป็นลำดับแรก การจัดการเรียนการสอน การวิจัย การตีพิมพ์ การใช้ภาษาอังกฤษ อบรมให้อาจารย์แล้วทั้งหมด ส่วนเจ้าหน้าที่ก็มุ่งเน้นจริงๆ ทั้งในเรื่องการให้บริการ และการใช้ภาษาอังกฤษ  “ที่บัณฑิตวิทยาเราได้ท่านผศ.ดร.ศศิพร พงศ์เพลินพิศ รองคณบดีฝ่ายวิชาการ ซึ่งท่านเป็นอาจารย์ด้านภาษาอังกฤษระดับต้นๆของประเทศนะ ท่านวางแผนการพัฒนาด้านภาษาให้กับบัณฑิตวิทยาลัย และมีเครือข่ายต่างประเทศต่างๆ ที่ดึงเข้ามาที่บัณฑิตวิทยาลัย เอาฝรั่งมานั่งอยู่ในสำนักงานเป็นเดือนให้บุคลากรเราได้ฝึกการพูดการคุย การสื่อสารในสถานการณ์จริง ถ้าตรงนี้ได้ผล ผมว่ามันจะช่วยส่งเสริมคุณภาพบัณฑิตได้ทางอ้อมด้วย”

ส่วนการพัฒนาที่ตัวผู้เรียน มีการจัดอบรมพัฒนาทักษะต่างๆเพิ่มเติมเช่นเดียวกัน การวิจัย การตีพิมพ์ การใช้ภาษาอังกฤษก็มีให้นักศึกษาเลือกเข้าร่วมได้

สิ่งที่เรามีแต่ที่อื่นไม่มีก็คือเรามีความยืดหยุ่นนะ แต่ความยืดหยุ่นที่ว่านี้คุณภาพต้องไม่ตก การที่ผมเข้ามาก็ทำให้ยิ่งยืดหยุ่นมากเข้าไปอีก อะไรที่มันช้า ติดขัด ทำไม่ได้ ติดที่ประกาศ ระเบียบ ข้อบังคับ ผมก็ให้แก้หมด เรียนเอย ทำวิจัยเอยก็ยากอยู่แล้ว ยังจะมาติดขัดระเบียบโน่นนั่นนี่ แต่ย้ำอีกครั้งว่า ยืดหยุ่นแล้ว ง่ายแล้ว เราต้องไม่เสียคุณภาพ ไม่เสียความเป็นมืออาชีพ

ผศ.ดร.วันจักร น้อยจันทร์ กล่าวว่า ภาพอนาคตของบัณฑิตวิทยาลัยนั้น สิ่งวางแผนไว้คือการลดการใช้ทรัพยากร บัณฑิตวิทยาลัยจะใช้ระบบ iThesis เลิกใช้กระดาษ 100% แต่ต้องสะดวกและไม่เสียคุณภาพ จะมีการแสวงหาความร่วมมือในการจัดการศึกษาและวิจัยร่วมกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศเพิ่มขึ้น รวมถึงการแสวงหานักศึกษาต่างชาตินอกเหนือจากประเทศจีน

เราต้องสู้กับการแข่งขันด้านการตลาดของการเรียนในระดับบัณฑิตวิทยาลัยที่รุนแรง เข้มข้น ผมมีภาพภาพอนาคตมากมายที่ตั้งเป้าหมายจะทำ แต่เหตุการณ์เฉพาะหน้าตอนนี้ ในสมรภูมิ Red Sea คือการทำมหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิตให้มีคุณภาพและเป็นมืออาชีพแท้จริง คือสิ่งที่จะทำให้เรายืนหยัดอยู่ได้อย่างทรนงองอาจครับ         

วันจักร น้อยจันทร์

จากมหาวิทยาลัยชั้นแนวหน้า 3 สถาบัน

บนความคาดหวังยกระดับบัณฑิตวิทยาลัย

วันจักร น้อยจันทร์ จบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยชั้นแนวหน้าของเมืองไทย 3 แห่ง ปริญญาตรี  สังคมวิทยาและมานุษยวิทยาบัณฑิต (การวิจัยทางสังคม) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปริญญาโท ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (อาชญาวิทยาและงานยุติธรรม) มหาวิทยาลัยมหิดล และปริญญาเอก ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต (อาชญาวิทยาและงานยุติธรรม) จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และยังมีปริญญาตรีอีกใบ ศึกษาศาสตรบัณฑิต (การวัดและประเมินผลการศึกษา) มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

ตำแหน่งด้านบริหาร เป็นหัวหน้าสาขาวิชาการบริหารงานตำรวจ หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตร์ 2564-2567 รับตำแหน่งรองคณบดีวิจัยและพัฒนา บัณฑิตวิทยาลัย พ.ศ. 2567-2568 และรับตำแหน่งคณบดีบัณฑิตวิทยาลัย  พ.ศ. 2568-ปัจจุบัน

ทำงานวิจัยมาอย่างโชกโชน  จากปี 2564-2569 ทำงานวิจัยมาแล้ว 28 เรื่อง รวมทั้งมีความสามารถพิเศษในการบริหารจัดการงานวิจัยปลายน้ำ ด้านการตีพิมพ์บทความผ่านวารสารการวิจัยอีกด้วย

มานั่งในตำแหน่งคณบดีบัณฑิตวิทยาลัย จึงถูกความหวังสูงจากผู้บริหารว่า จะยกระดับวิทยานิพนธ์ของนักศึกษาให้เป็นองค์ความรู้ที่นำไปสู่การแข่งขันในเวทีวิชาการระดับนานาชาติได้