นับได้ว่าเป็นประสบการณ์ที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่งในฐานะนักวิจัยมือใหม่ที่มีประสบการณ์ภาคสนามไม่มากนัก แต่โดยส่วนตัวของข้าพเจ้าแล้ว ผลจากการลงมือศึกษาวิจัยเพื่อสร้างองค์ความรู้ในสิ่งที่ตัวเองสนใจและนำไปสู่การเรียนการสอน ถือได้ว่าผลที่ออกมา “ทรงคุณค่า” ต่อการเป็นอาจารย์ และก้าวแรกในฐานะนักวิจัยเป็นอย่างยิ่ง เป็นก้าวเล็ก ๆ ก้าวแรกที่ข้าพเจ้าหวังว่าจะเป็นก้าวที่ยิ่งใหญ่ในวันข้างหน้า
ข้าพเจ้าขออนุญาตนำเสนอรายงานสรุปผลสัมฤทธิ์จากประสบการณ์และการดำเนินงานวิจัย (พ.ศ. 2566 – 2568) โดยโครงการวิจัยทั้งหมดได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ (Q1, Top 10%) ข้าพเจ้าได้เรียบเรียงแผนวิจัยทั้ง 4 โครงการ โดยครอบคลุมตั้งแต่ การวิจัยระดับพื้นฐาน การพัฒนา PCR แบบเรียลไทม์เชิงปริมาณสำหรับการหาปริมาณเชื้อในสิ่งส่งตรวจทางคลินิก ไปจนถึงการศึกษาระดับ Metagenomics เพื่อทำความเข้าใจระบบนิเวศของแมลงที่เป็นพาหะสำคัญ เพื่อการควบคุมโรคอย่างยั่งยืน
โรคลิชมาเนียเป็นโรคอุบัติใหม่ในประเทศไทย มีริ้นฝอยทรายและ/หรือริ้นน้ำเค็ม ซึ่งยังไม่ทราบชนิดแน่นอนในการเป็นพาหะนำโรค ผลการวิจัยของข้าพเจ้าในปี 2023 เป็นหลักฐานแรกของโลกที่พบการติดเชื้อตามธรรมชาติของเชื้อ Leishmania martiniquensis ในริ้นน้ำเค็ม Culicoides peregrinus สนับสนุนว่า ริ้นน้ำเค็มชนิดนี้มีศักยภาพเป็นพาหะนำโรคของเชื้อก่อโรคในคน L. martiniquensis พบได้ในประเทศไทย
ต่อมา ข้าพเจ้าได้ขยายพื้นที่การศึกษาในภาคเหนือและภาคใต้ เพื่อศึกษาความชอบ หรือการเลือกของแมลงในการกินเลือด (Host preference) ในระดับอณูชีววิทยา พบเชื้อปรสิต Leucocytozoon caulleryi ในริ้นน้ำเค็ม C. arakawae ในประเทศไทยเป็นครั้งแรก จากการวิเคราะห์เลือดที่ริ้นน้ำเค็มดูดกินพบว่า ส่วนใหญ่ดูดกินเลือดวัว รองลงมาคือไก่ และมนุษย์ ผลการศึกษายืนยันว่าริ้นน้ำเค็มหลายชนิดในประเทศไทย อาจเป็นพาหะนำโรคของปรสิตในเลือด (Leucocytozoon และ Plasmodium) ข้อมูลนี้เป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่ช่วยให้หน่วยงานสาธารณสุขเข้าใจวงจรการระบาดแบบ Zoonosis (จากสัตว์สู่คน) และสามารถใช้กำหนดพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคได้อย่างแม่นยำอีกด้วย
เมื่อทราบชนิดของพาหะและเชื้อก่อโรคแล้ว ข้าพเจ้าได้ร่วมพัฒนาวิธีการตรวจวิเคราะห์แบบ multiplex qPCR ด้วย ITS1/human RNase P สำหรับการระบุและหาปริมาณเชื้อได้หลายสายพันธุ์ (L. martiniquensis, L. orientalis / L. chancei) พร้อมกัน รวมถึงการตรวจและหาปริมาณเชื้อปรสิตกลุ่ม trypanosomatid อื่น ๆ ในตัวอย่างทางคลินิก โดยมีค่าความไวและความจำเพาะสูงถึง 100% วิธีการตรวจวิเคราะห์แบบ multiplex qPCR ที่พัฒนาขึ้นใหม่นี้ เป็นเครื่องมือวินิจฉัยที่รวดเร็ว แม่นยำ และเชื่อถือได้ ซึ่งการวินิจฉัยโรคลิชมาเนียอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพนั้นเป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วยในการได้รับการรักษาที่เหมาะสมและรวดเร็วเพื่อลดภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น นอกจากนี้ การตรวจวิเคราะห์ด้วยวิธี multiplex qPCR ที่พัฒนาขึ้นยังเป็นประโยชน์ในการตรวจคัดกรองผู้ติดเชื้อที่ไม่แสดงอาการและการติดตามการรักษาโรคของแพทย์อีกด้วย
นอกจากการศึกษาในริ้นน้ำเค็ม ข้าพเจ้ายังได้ขยายขอบเขตการวิจัยศึกษา ยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) ซึ่งเป็นพาหะของโรคไข้เลือดออก ไข้ชิคุนกุนยา และโรคซิกา โดยใช้เทคนิคเมตาบาร์โค้ด เพื่อวิเคราะห์ความหลากหลายของจุลินทรีย์และสาหร่ายขนาดเล็ก ในระบบทางเดินอาหารของลูกน้ำยุงและน้ำจากแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายบ้าน การเข้าใจถึงความสอดคล้องขององค์ประกอบจุลินทรีย์ระหว่างสิ่งแวดล้อมและลูกน้ำยุงลายบ้าน บ่งชี้ถึงความเชื่อมโยงทางชีวภาพของพวกมัน ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาวิธีควบคุมลูกน้ำยุงอย่างยั่งยืนและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้
องค์ความรู้เหล่านี้ถูกนำไปบูรณาการในการเรียนการสอนของวิทยาลัยสหเวชศาสตร์ เพื่อฝึกฝนให้นักศึกษากระบวนการมีทักษะในระดับอณูชีววิทยาที่ทันสมัย และสามารถนำไปใช้แก้ปัญหาทางสาธารณสุขได้จริง ทั้งในระดับคลินิกและระดับชุมชน อันจะส่งผลให้มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาผลิตบัณฑิตที่พร้อมรองรับอุตสาหกรรมการแพทย์ครบวงจร ตอบโจทย์ความต้องการของประเทศชาติและสังคมโลกอย่างยั่งยืน
นอกเหนือจากการดำเนินงานวิจัยส่วนบุคคล ข้าพเจ้ายังให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับการผลิตบัณฑิตที่มีสมรรถนะ โดยในฐานะอาจารย์ที่ปรึกษาหลักในการดำเนินงานวิจัย ข้าพเจ้าได้บ่มเพาะและผลักดันให้นักศึกษาในความดูแลนำเสนอผลงานวิจัยในงานประชุมวิชาการระดับนานาชาติ International Academic Multidisciplinary Research Conference Tokyo 2026 เรื่อง The Prevalence of Opisthorchis viverrini Infection and Behavior of Cyprinid Fish Consumption in Lam Nam Oon Wetland, Sakon Nakhon Province, Thailand ซึ่งเป็นการศึกษาอุบัติการณ์การติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ (Opisthorchis viverrini) และพฤติกรรมการบริโภคปลาวงศ์ตะเพียนของประชาชนในพื้นที่ลำน้ำอูน จังหวัดสกลนคร อันเป็นปัญหาทางสาธารณสุขเรื้อรังที่นำไปสู่โรคมะเร็งท่อน้ำดี
องค์ความรู้ที่ได้ช่วยให้สามารถระบุปัจจัยเสี่ยงและพฤติกรรมการบริโภคในพื้นที่เป้าหมาย นำไปสู่การวางแผนป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในระดับชุมชนต่อไป
