ภาษาอังกฤษไม่ใช่แค่วิชาเรียน แต่คือใบเบิกทางสู่ความเป็นมืออาชีพของบัณฑิตสวนสุนันทา "ผศ.ดร.กรกมล ชูช่วย"

ในโลกการทำงานยุคใหม่ ภาษาอังกฤษไม่ได้เป็นเพียงรายวิชาหนึ่งในหลักสูตร และไม่ได้เป็นเพียงทักษะเสริมที่มีไว้เพื่อสร้างความได้เปรียบเท่านั้น หากแต่กลายเป็นทุนทางสังคมและทุนทางวิชาชีพที่มีผลต่อโอกาสในการเรียนรู้ การทำงาน และการเติบโตของผู้เรียนในอนาคต

เมื่อพรมแดนของธุรกิจ องค์กร และการทำงานถูกเชื่อมโยงเข้าหากันด้วยเทคโนโลยี การสื่อสาร และความร่วมมือข้ามประเทศ ภาษาอังกฤษจึงค่อย ๆ เปลี่ยนสถานะจากทักษะที่ควรมี ไปสู่สมรรถนะพื้นฐานที่บัณฑิตยุคใหม่จำเป็นต้องใช้ได้จริง โดยเฉพาะเมื่อต้องทำงานร่วมกับองค์กร สถานประกอบการ เครือข่ายวิชาชีพ หรือแหล่งความรู้ระดับสากล

มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาตระหนักถึงความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง ภายใต้นโยบายของ รศ.ดร.ฤๅเดช เกิดวิชัย นายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาผู้เรียนให้เติบโตเป็นมืออาชีพอย่างรอบด้าน เพราะคำว่ามืออาชีพในวันนี้ ไม่ได้หมายถึงผู้ที่มีความรู้ในศาสตร์ของตนเองเท่านั้น แต่ยังหมายถึงผู้ที่สามารถสื่อสาร ทำงานร่วมกับผู้อื่น เข้าใจบริบทของโลก และปรับตัวได้ในสถานการณ์จริง

ทิศทางดังกล่าวสอดรับกับการขับเคลื่อนของ รศ.ดร.ชุติกาญจน์ ศรีวิบูลย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ซึ่งมุ่งยกระดับการจัดประสบการณ์การเรียนรู้สู่ความเป็นมืออาชีพ โดยให้ความสำคัญกับการสร้างบัณฑิตที่มีทั้งความรู้ ทักษะ จริยธรรม และคุณลักษณะที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน การมีความรู้ทางทฤษฎีเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากผู้เรียนยังขาดประสบการณ์จริง ขาดความสามารถในการสื่อสาร และขาดความเข้าใจต่อวัฒนธรรมการทำงานในองค์กรสมัยใหม่

ด้วยเหตุนี้ ภาษาอังกฤษจึงเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของการพัฒนาผู้เรียน เพราะเป็นเครื่องมือที่ช่วยเปิดประตูสู่ความรู้ใหม่ การสื่อสารกับผู้คนที่หลากหลาย และการสร้างโอกาสทางวิชาชีพในวงกว้าง

1. จากรายวิชาสู่ระบบนิเวศการเรียนรู้

เป้าหมายสำคัญของมหาวิทยาลัยไม่ได้อยู่ที่การทำให้ผู้เรียนเรียนภาษาอังกฤษเพื่อสอบผ่านเท่านั้น แต่อยู่ที่การทำให้ผู้เรียนสามารถใช้ภาษาอังกฤษในสถานการณ์จริงได้อย่างมั่นใจ เหมาะสม และเป็นธรรมชาติ โดยเฉพาะในบริบททางวิชาชีพที่ผู้เรียนจะต้องพบเจอหลังสำเร็จการศึกษา

แนวคิดระบบนิเวศการเรียนรู้ภาษาอังกฤษ หรือ English Learning Ecosystem จึงถูกนำมาใช้เพื่อขยายการเรียนรู้ภาษาอังกฤษออกจากห้องเรียน ไปสู่พื้นที่ ประสบการณ์ กิจกรรม เครือข่าย และวัฒนธรรมการเรียนรู้ของมหาวิทยาลัย ภาษาอังกฤษจึงไม่ใช่สิ่งที่ผู้เรียนพบเพียงสัปดาห์ละไม่กี่ชั่วโมงในรายวิชา แต่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตการเรียนรู้ในรั้วมหาวิทยาลัย

ผศ.ดร.ณัฐภัทร แก้วรัตนภัทร์ รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ ได้ให้ความสำคัญกับการวางระบบเชิงวิชาการเพื่อให้ภาษาอังกฤษเชื่อมโยงกับการผลิตบัณฑิตมืออาชีพอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะในมิติของการเตรียมผู้เรียนก่อนเข้าสู่การฝึกประสบการณ์วิชาชีพ

• การเรียนรู้แบบ Work Integrated Learning (WIL)
• การศึกษาเชิงบูรณาการกับการทำงาน Cooperative and Work Integrated Education (CWIE)

เพราะเมื่อนักศึกษาต้องเข้าไปเรียนรู้ในองค์กรหรือสถานประกอบการ ภาษาอังกฤษไม่ได้เป็นเพียงความรู้ในตำรา แต่เป็นภาษาที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสาร การทำงาน การอ่านเอกสาร การนำเสนอ การประสานงาน และการสร้างความน่าเชื่อถือในบริบทจริง

2. หลักสูตรที่เตรียมผู้เรียนให้พร้อมใช้จริง

การพัฒนาภาษาอังกฤษของผู้เรียนจึงต้องเริ่มจากหลักสูตรที่ออกแบบอย่างมีเป้าหมาย มหาวิทยาลัยให้ความสำคัญกับรายวิชาภาษาอังกฤษเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ หรือ English for Specific Purposes (ESP) ซึ่งเป็นรายวิชาที่ช่วยให้ผู้เรียนได้ฝึกใช้ภาษาอังกฤษในบริบทที่สอดคล้องกับสาขาวิชาชีพของตนเอง

ในหลักสูตรมีการกำหนดรายวิชา ESP จำนวน 4 รายวิชา เพื่อให้การพัฒนาภาษาอังกฤษเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงการเรียนคำศัพท์หรือไวยากรณ์ทั่วไป แต่เป็นการฝึกใช้ภาษาอังกฤษผ่านสถานการณ์ที่ใกล้เคียงกับการทำงานจริง เช่น

• การสื่อสารในสำนักงานและการเขียนอีเมลทางวิชาชีพ
• การนำเสนอผลงานและการอ่านเอกสารเฉพาะทาง
• การสนทนากับผู้รับบริการหรือผู้ร่วมงาน
• การใช้ภาษาเพื่อแก้ปัญหาในบริบทขององค์กร

รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาผู้สอนในรายวิชา ESP โดยสนับสนุนให้มีการอบรม สร้างความเข้าใจ และออกแบบแนวทางการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้เชื่อมโยงกับสมรรถนะที่ผู้เรียนจำเป็นต้องใช้จริง ทั้งนี้ รายวิชา ESP ควรสอดรับกับกรอบมาตรฐานความสามารถทางภาษาอังกฤษ CEFR โดยเฉพาะระดับ B2 ซึ่งเป็นระดับที่มีความสำคัญต่อโลกการทำงานในปัจจุบัน

ภาษาอังกฤษระดับ B2 เป็นระดับที่ผู้เรียนควรสามารถสื่อสารประเด็นที่ซับซ้อนได้พอสมควร เข้าใจสาระสำคัญของเนื้อหาทางวิชาการหรือวิชาชีพ แสดงความคิดเห็น อธิบายเหตุผล และมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม หากบัณฑิตยังมีสมรรถนะภาษาอังกฤษต่ำกว่าระดับที่จำเป็นต่อการทำงานจริง อาจส่งผลต่อความมั่นใจ ความก้าวหน้าในการทำงาน และความสามารถในการแข่งขันของทั้งตัวบัณฑิต องค์กร และสถานประกอบการ

นอกจากรายวิชาเฉพาะทางแล้ว หมวดวิชาศึกษาทั่วไปยังมีบทบาทในการวางพื้นฐานการสื่อสารภาษาอังกฤษให้ผู้เรียนทุกคน โดยกำหนดผลลัพธ์การเรียนรู้ให้เชื่อมโยงกับการประยุกต์ใช้ภาษาอังกฤษในชีวิตจริง และสามารถเทียบเคียงกับกรอบ CEFR ได้อย่างเหมาะสม

อีกแนวทางหนึ่งที่มหาวิทยาลัยนำมาใช้ คือ การบูรณาการภาษาอังกฤษกับเนื้อหาวิชาชีพผ่านแนวคิด CLIL (Content and Language Integrated Learning) เพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนรู้เนื้อหาวิชาไปพร้อมกับการใช้ภาษาอังกฤษอย่างค่อยเป็นค่อยไป แนวทางนี้ช่วยลดความกดดันของทั้งผู้เรียนและผู้สอน และเป็นฐานสำคัญของการพัฒนาไปสู่ EMI (English Medium Instruction) ในอนาคต

เป้าหมายจึงไม่ใช่การทำให้ภาษาอังกฤษเป็นภาระเพิ่มเติมของผู้เรียน แต่เป็นการทำให้ภาษาอังกฤษกลายเป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ศาสตร์ของตนเอง

3. ผู้สอนคือกลไกสำคัญของการเปลี่ยนแปลง

ระบบนิเวศการเรียนรู้ภาษาอังกฤษจะเกิดขึ้นได้จริง จำเป็นต้องมีผู้สอนที่พร้อมและเข้าใจทิศทางเดียวกัน มหาวิทยาลัยจึงให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพของคณาจารย์และบุคลากรอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านทักษะภาษาอังกฤษ การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ และการใช้ภาษาอังกฤษเพื่อสนับสนุนงานวิชาการ

การอบรมภาษาอังกฤษระยะสั้น การพัฒนาทักษะเฉพาะด้าน และการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ของผู้สอน ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการยกระดับสมรรถนะบุคลากร โดยเฉพาะผู้สอนที่เกี่ยวข้องกับรายวิชา ESP และรายวิชาที่ต้องเชื่อมโยงภาษาอังกฤษกับบริบทวิชาชีพ

ขณะเดียวกัน มหาวิทยาลัยยังส่งเสริมให้คณาจารย์ใช้ภาษาอังกฤษในการสร้างผลงานวิชาการ การตีพิมพ์ผลงานวิจัยในวารสารระดับนานาชาติ และการเข้าร่วมเครือข่ายวิชาการสากล เพราะเมื่อผู้สอนมีประสบการณ์ในการใช้ภาษาอังกฤษเพื่อการทำงานจริง ก็จะสามารถถ่ายทอดมุมมองและสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้เรียนได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

การนำผลการทดสอบ SSRU-TEP มาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาบุคลากรและการประเมินผลการปฏิบัติงานของสายวิชาการ ยังเป็นอีกกลไกหนึ่งที่ช่วยกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง

4. สภาพแวดล้อมภาษาอังกฤษที่มีชีวิต

การเรียนภาษาอังกฤษจะได้ผลมากขึ้นเมื่อผู้เรียนมีโอกาสใช้ภาษาในสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการฝึกฝน มหาวิทยาลัยจึงมุ่งสร้างพื้นที่และกิจกรรมที่ทำให้ภาษาอังกฤษอยู่ใกล้ตัวผู้เรียนมากขึ้น ทั้งในเชิงกายภาพและเชิงประสบการณ์

• พื้นที่และโครงสร้างกายภาพ: พื้นที่ English Only Zone และพื้นที่เรียนรู้ร่วมกัน เช่น Co-working Space สามารถออกแบบให้เป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการฝึกใช้ภาษาอังกฤษ โดยไม่ต้องกังวลว่าจะผิดหรือถูกจนเกินไป การมีป้ายสื่อสารสองภาษา สื่อภาษาอังกฤษ บอร์ดเกม รายการข่าวต่างประเทศ หรือกิจกรรมที่ใช้ภาษาอังกฤษในชีวิตประจำวัน จะช่วยให้ผู้เรียนคุ้นเคยกับภาษาอย่างเป็นธรรมชาติ
• พื้นที่จำลองสถานการณ์วิชาชีพ: เป็นแนวทางที่ช่วยให้ผู้เรียนฝึกสื่อสารในบริบทที่ใกล้เคียงกับการทำงานจริง เช่น การต้อนรับผู้รับบริการ การเจรจาเบื้องต้น การนำเสนอผลงาน การประชุมกลุ่ม หรือการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในองค์กร
• กิจกรรมนอกชั้นเรียน: มีบทบาทสำคัญไม่แพ้กัน ไม่ว่าจะเป็นชมรมภาษาอังกฤษ ค่ายภาษาอังกฤษ การประกวดกล่าวสุนทรพจน์ การนำเสนอแนวคิดทางธุรกิจเป็นภาษาอังกฤษ หรือกิจกรรมแลกเปลี่ยนกับนักศึกษาต่างชาติ กิจกรรมเหล่านี้ช่วยให้ผู้เรียนได้ใช้ภาษาอังกฤษในบรรยากาศที่ผ่อนคลาย สนุก และท้าทาย พร้อมทั้งสร้างความมั่นใจในการสื่อสารทีละขั้น

5. เครือข่ายสากลที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียน

การสร้างความเป็นสากลไม่ได้เกิดจากภาษาเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากโอกาสที่ผู้เรียนได้พบผู้คนใหม่ วัฒนธรรมใหม่ และบริบทการทำงานที่หลากหลาย มหาวิทยาลัยจึงให้ความสำคัญกับการขยายเครือข่ายความร่วมมือกับสถาบันและองค์กรต่างประเทศ ทั้งในรูปแบบโครงการแลกเปลี่ยนนักศึกษาขาเข้าและขาออก การนำเสนอผลงานในเวทีนานาชาติ และความร่วมมือทางวิชาการในระดับสากล

การมีคณาจารย์ชาวต่างชาติเข้ามามีส่วนร่วมในหน่วยงานจัดการศึกษา ยังช่วยสร้างบรรยากาศความเป็นสากลในมหาวิทยาลัย และเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้ใช้ภาษาอังกฤษในชีวิตประจำวันมากขึ้น การพบปะ พูดคุย และเรียนรู้ร่วมกับผู้คนต่างวัฒนธรรม จะช่วยให้ผู้เรียนเห็นคุณค่าของภาษาอังกฤษในฐานะเครื่องมือของการเชื่อมโยงโลก ไม่ใช่เพียงเนื้อหาที่ต้องเรียนเพื่อการสอบ

ก้าวต่อไปของบัณฑิตมืออาชีพแห่งสวนสุนันทา

การสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ภาษาอังกฤษของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ไม่ใช่โครงการระยะสั้น และไม่ใช่เพียงการเพิ่มจำนวนรายวิชาภาษาอังกฤษในหลักสูตร แต่เป็นการออกแบบประสบการณ์การเรียนรู้ใหม่ เพื่อให้ผู้เรียนมีความพร้อมต่อโลกการทำงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ความร่วมมือจากสภามหาวิทยาลัย อธิการบดี ผู้บริหาร คณาจารย์ บุคลากร และเครือข่ายภายนอก สะท้อนให้เห็นว่าการพัฒนาภาษาอังกฤษของผู้เรียนเป็นภารกิจร่วมกันของทั้งมหาวิทยาลัย เพราะบัณฑิตที่เป็นมืออาชีพในยุคปัจจุบันต้องมีทั้งความเชี่ยวชาญในศาสตร์ของตนเอง จริยธรรมในการทำงาน ความสามารถในการปรับตัว และสมรรถนะการสื่อสารที่นำไปใช้ได้จริง

เมื่อภาษาอังกฤษไม่ใช่กำแพง แต่เป็นสะพาน ผู้เรียนของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาก็จะมีโอกาสก้าวออกไปเรียนรู้ ทำงาน สร้างสรรค์ และแข่งขันในโลกที่กว้างขึ้นได้อย่างมั่นใจ

และนี่คือหนึ่งในก้าวสำคัญของสวนสุนันทาในการสร้างบัณฑิตมืออาชีพที่พร้อมสำหรับองค์กร พร้อมสำหรับสถานประกอบการ และพร้อมสำหรับเวทีสากลอย่างสง่างาม