มองสวนสุนันทาผ่านเรื่องราวของผู้บริหารในแต่ละยุค
จากพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับ “วังสวนสุนันทา” ในอดีต ค่อย ๆ เปลี่ยนบทบาทมาเป็นสถานศึกษา ผ่านการเปลี่ยนชื่อและสถานะมาหลายครั้ง จนกลายเป็นมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาอย่างที่รู้จักกันในวันนี้
เส้นทางกว่า 90 ปีนี้ หากจะเล่าให้เห็นภาพ อาจไม่จำเป็นต้องเริ่มจากตัวเลขหรือปี พ.ศ. มากมาย แต่อาจเริ่มจากการลองเปิดดู “ทำเนียบผู้บริหาร”
เพราะรายชื่อที่อยู่ในนั้น คือคนที่เข้ามารับผิดชอบดูแลสวนสุนันทาในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน และแต่ละช่วงก็มีเรื่องราวของตัวเอง
จาก “โรงเรียน” ในวันแรก
ในช่วงที่สวนสุนันทายังเป็น โรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัย มีผู้บริหารหลายท่านเข้ามารับหน้าที่ดูแลโรงเรียนในแต่ละยุค ตั้งแต่อาจารย์นิลรัตน์ บรรณสิทธิ์วรสาสน์ ซึ่งดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ ต่อด้วย หม่อมหลวงประชุมพร ไกรฤกษ์, คุณหญิงกรองแก้ว ปทุมานนท์ และอาจารย์ผจงวาด วายวานนท์
เมื่ออ่านรายชื่อเหล่านี้ผ่าน ๆ อาจดูเหมือนเป็นเพียงข้อมูลในหนังสือประวัติ แต่ถ้าลองคิดอีกมุมหนึ่ง คนเหล่านี้คือ ผู้ที่ทำงานอยู่ในช่วงเวลาที่การศึกษาและสังคมไทยกำลังเปลี่ยนแปลง และสวนสุนันทาเองก็กำลังเติบโตไปพร้อมกับความเปลี่ยนแปลงนั้น
จากโรงเรียนเล็ก ๆ แห่งหนึ่ง จึงค่อย ๆ พัฒนาไปสู่สถานศึกษาที่มีบทบาทมากขึ้น
ต่อมา สวนสุนันทาเข้าสู่ยุค วิทยาลัยครูสวนสุนันทา ซึ่งเป็นอีกช่วงสำคัญของประวัติศาสตร์ ชื่อของอาจารย์คุณหญิงกรองแก้ว ปทุมานนท์ ปรากฏอยู่ในทำเนียบผู้บริหารอีกครั้ง คราวนี้ในตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ ก่อนที่จะมีการเปลี่ยนผ่านมาสู่ตำแหน่งผู้อำนวยการ โดยมีอาจารย์ประเยาว์ ศักดิ์ศรี รับหน้าที่ในช่วงเวลาต่อมา
หลังจากนั้นยังมีผู้บริหารอีกหลายท่าน ได้แก่ ศาสตราจารย์ สมจิต ธนสุกาญจน์, อาจารย์จำเริญ เสกธีระและอาจารย์กลาย กระจายวงศ์ ชื่อเหล่านี้อาจไม่ใช่ชื่อที่นักศึกษารุ่นปัจจุบันคุ้นหูนัก แต่หากไม่มีคนในแต่ละยุคเข้ามารับช่วงต่อ สวนสุนันทาก็คงเดินทางมาไม่ถึงวันนี้
ประวัติศาสตร์ขององค์กรจึงไม่ใช่แค่เรื่องของอาคารหรือชื่อสถาบัน แต่เป็นเรื่องของคนที่เข้ามาทำหน้าที่ในช่วงเวลาหนึ่ง แล้วส่งต่อให้คนรุ่นถัดไป
จากสถาบันราชภัฏ สู่มหาวิทยาลัย
เมื่อสวนสุนันทาก้าวเข้าสู่ยุค สถาบันราชภัฏสวนสุนันทา การเปลี่ยนแปลงก็ยังคงเกิดขึ้นต่อเนื่อง ทำเนียบผู้บริหารในช่วงนี้ปรากฏชื่อ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พล คำปังสุ์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปรางศรี พณิชยกุล และรองศาสตราจารย์ ดร.ดิลก บุญเรืองรอด ในตำแหน่งอธิการบดีตามลำดับ
กระทั่งใน พ.ศ. 2547 สวนสุนันทาก้าวสู่การเป็น มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร.ช่วงโชติ พันธุเวช ดำรงตำแหน่งอธิการบดี และต่อมา รองศาสตราจารย์ ดร.ฤๅเดช เกิดวิชัย รับช่วงต่อใน พ.ศ. 2555–2563 ก่อนที่ รองศาสตราจารย์ ดร.ชุติกาญจน์ ศรีวิบูลย์ จะเข้ามารับตำแหน่งใน พ.ศ. 2563 และดำรงตำแหน่งต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
จากอาจารย์ใหญ่ เป็นผู้อำนวยการ เป็นอธิการ จากโรงเรียน เป็นวิทยาลัยครู เป็นสถาบันราชภัฏ และกลายมาเป็นมหาวิทยาลัย
แต่ละชื่อในทำเนียบจึงไม่ได้เป็นเพียง “ชื่อของผู้บริหาร” หากเป็นเหมือนหมุดเล็ก ๆ ที่ช่วยบอกว่า ในช่วงเวลานั้นสวนสุนันทากำลังเดินไปทางไหน
แล้วทำไมเราจึงควรรู้เรื่องเหล่านี้?
สำหรับนักศึกษาที่เข้ามาเรียนสวนสุนันทาในวันนี้ ประวัติศาสตร์เหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องไกลตัว เพราะเราไม่ได้อยู่ในยุคที่เป็นโรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัย และไม่ได้เห็นวันที่เปลี่ยนสถานะจากวิทยาลัยครูมาเป็นมหาวิทยาลัยด้วยตัวเอง แต่การได้รู้ว่า สถานที่ที่เราเดินผ่านทุกวันเคยมีเรื่องราวมาก่อนหน้านี้นับสิบ ๆ ปี ก็ทำให้คำว่า “สวนสุนันทา” มีความหมายมากขึ้น
ลองนึกภาพว่า อาคารหรือพื้นที่บางแห่งที่เราเห็นในวันนี้ เคยเป็นสถานที่ที่คนรุ่นก่อนเดินผ่าน เคยมีนักเรียน นักศึกษา และครูอาจารย์
ใช้ชีวิตอยู่ที่นี่เหมือนกับเรา เพียงแต่ต่างกันตรงที่เป็นคนละยุคสมัย และคนที่ปรากฏชื่ออยู่ในทำเนียบผู้บริหาร ก็เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวเหล่านั้น
กว่า 90 ปีของสวนสุนันทา จึงอาจไม่ได้มีเพียงคำถามว่า “ใครเป็นผู้บริหารในปีไหน” แต่ยังมีคำถามที่น่าสนใจกว่านั้นว่า ในแต่ละช่วงเวลาพวกเขาได้พาสวนสุนันทาเดินทางผ่านการเปลี่ยนแปลงอะไรมาบ้าง
“จากวังในวันวาน สู่สถานศึกษา จากสถานศึกษา สู่มหาวิทยาลัย” เพราะ “สวนสุนันทา”
ไม่ได้มีแค่ประวัติศาสตร์ที่เราย้อนกลับไปอ่าน แต่กำลังสร้างประวัติศาสตร์บทใหม่อยู่ทุกวัน
