ภารกิจการจัดหารายได้ เส้นเลือดใหญ่หล่อเลี้ยง “สวนสุนันทา”

มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา มีฐานะเป็นมหาวิทยาลัยในบังคับบัญชาของรัฐ รับการสนับสนุนงบประมาณแผ่นดินจากรัฐบาลเช่นเดียวกันกับสถาบันอุดมศึกษาอื่นๆ

หากจะประมาณการตัวเลขกลมๆ ในแต่ละปี สวนสุนันทาได้รับงบประมาณจากรัฐบาลไม่เกิน 1,000 ล้านบาท แต่ในการขับเคลื่อนภารกิจของมหาวิทยาลัยในด้านการจัดการเรียนการสอน การวิจัย การบริการวิชาการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ในแต่ละปีงบประมาณ สวนสุนันทามีการจัดตั้งบประมาณรายจ่ายประจำปีเกือบสามพันล้านบาท นั่นหมายความถึงว่า ประมาณร้อยละ 60 ของงบประมาณที่ถูกจัดสรรลงไป เป็นงบประมาณที่สวนสุนันทาต้องพึ่งพาตนเอง โดยการจัดหารายได้เพิ่มเติมนอกเหนือจากที่รัฐบาลจัดสรรให้

นี่คือภารกิจที่ท้าทายยิ่งของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

“สวนสุนันทา” เป็นมหาวิทยาลัยระดับกลาง แต่การขับเคลื่อนภารกิจในแต่ละปี ยิ่งใหญ่เกินตัว เพราะในอดีต ผู้นำของมหาวิทยาลัยประกาศนโยบายและกำหนดเป็นยุทธศาสตร์ว่า จะเป็นองค์กรที่พึ่งพาตนเองได้

ตั้งคำถามในเชิงมองโลกแง่ร้าย (Worst Case) ว่า ถ้าวันหนึ่ง รัฐบาลไม่จัดสรรงบประมาณให้ สวนสุนันทาจะยังยืนหยัดอยู่ได้หรือไม่ คำตอบในเชิงบังคับในช่วงเวลานั้นก็คือ.... "เราต้องยืนอยู่ได้อย่างทรนงองอาจ"

คำกล่าวนี้ จึงเป็นทั้งแรงกดดันและแรงกระตุ้นที่ทำให้ประชาคมของสวนสุนันทาทุกภาคส่วน ทำงานกันอย่างหามรุ่งหามค่ำ เอาเป็นเอาตาย และกลายเป็นวัฒนธรรมการทำงานของสวนสุนันทามาจนถึงทุกวันนี้

          จากวันนั้น ถึงวันนี้ ถือได้ว่า สวนสุนันทาเดินทางมาไกลมากจากที่คาดหวังตั้งใจเอาไว้

จากจุดเริ่มต้น เมื่อปี 2547 อันเป็นปีก่อตั้งมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยราชภัฏ พ.ศ.2547 มีหน่วยงานรวมทั้งสิ้น จำนวน 10 หน่วยงาน ประกอบด้วย หน่วยงานจัดการศึกษา 6 หน่วยงาน ได้แก่ คณะครุศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม (ปัจจุบันคือคณะวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี) คณะศิลปกรรมศาสตร์ และคณะวิทยาการจัดการ โดยมีหน่วยงานสนับสนุน 4 หน่วยงานคือ สำนักงานอธิการบดี สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ สำนักศิลปะและวัฒนธรรม และสถาบันวิจัยและพัฒนา

มาถึงวันนี้ สวนสุนันทาเติบโตแบบก้าวกระโดด เพราะมีการจัดตั้งหน่วยงานในกำกับตามข้อบังคับสภามหาวิทยาลัย อีก 14  หน่วยงาน ประกอบด้วย หน่วยงานจัดการศึกษา 10 หน่วยงานได้แก่ วิทยาลัยนวัตกรรมและการจัดการ วิทยาลัยพยาบาลและสุขภาพ วิทยาลัยสหเวชศาสตร์ วิทยาลัยโลจิสติกส์และซัพพลายเชน วิทยาลัยสถาปัตยกรรมศาสตร์ วิทยาลัยการเมืองและการปกครอง วิทยาลัยการจัดการอุตสาหกรรมบริการ คณะนิติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย และโรงเรียนสาธิต
หน่วยงานสนับสนุนในกำกับ 4  หน่วยงาน ประกอบด้วย สำนักทรัพย์สินและรายได้ สำนักวิชาการศึกษาทั่วไปและอิเล็กทรอนิกส์ สำนักบริการวิชาการ และสถาบันภาษา

มาถึงวันนี้มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา บุคลากร รวมทั้งสิ้น 1,705 คน ไม่นับรวมคนงาน แม่บ้าน พนักงานรักษาความปลอดภัยและบุคลากรที่จ้างงานตามภารกิจมีประเด็นที่น่าสนใจก็คือ ในจำนวนนี้ เป็นข้าราชการ พนักงานราชการ และพนักงานมหาวิทยาลัย ที่ได้รับงบประมาณแผ่นดิน จำนวน 804 คน เท่านั้น 
ในขณะที่อีก 901 คน เป็นบุคลากรที่ใช้งบประมาณจากงบรายได้ แยกเป็นสายวิชาการ 564 คน สายสนับสนุน 367 คน

นี่คือภารกิจความรับผิดชอบที่ยิ่งใหญ่และหนักหน่วงยิ่งสำหรับผู้บริหารสวนสุนันทา นั่นก็คือการจัดหารายได้มาบริหารจัดการทั้งในส่วนภารกิจและเงินเดือนของบุคลากร

การจัดหารายได้หลักๆ ของมหาวิทยาลัย แยกเป็นส่วนใหญ่ๆ ในสองส่วน คือส่วนแรก เป็นความรับผิดชอบของคณะ/วิทยาลัย ในการดำเนินการจัดการเรียนการสอน กล่าวสรุปโดยง่ายๆ ก็คือ มาจากค่าเทอมของนักศึกษา ดังนั้น เราจะพบได้ว่า การบริหารจัดการของแต่ละคณะ/วิทยาลัย เราจะคุ้นชินกับคำว่าประสิทธิภาพ ประสิทธิผล จุดคุ้มทุน (Break Even) จนขึ้นใจ

ในขณะที่การจัดหารายได้อีกส่วนหนึ่ง ที่ถือเป็นเส้นเลือดใหญ่หล่อเลี้ยงสวนสุนันทา คือการจัดหารายได้จากสินทรัพย์และทรัพย์สินของมหาวิทยาลัย การดำเนินงานในส่วนนี้ผ่านหน่วยงานหลัก 2 หน่วยงานคือ สำนักทรัพย์สินและรายได้ และสำนักบริการวิชาการ โดยมีผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายกิจกรรมพิเศษ เป็นผู้กำกับดูแล

รายได้ของสวนสุนันทาแยกออกเป็นประเภทใหญ่ๆ คือ
      รายได้จากการบริการวิชาการ คือ รายได้ที่เกิดจากการ “รับจ้างทำงาน/ให้บริการวิชาการ” ลักษณะสำคัญมีผู้ว่าจ้างจากหน่วยงานภายนอก เป็นงานที่มีสัญญา/โครงการ มีวัตถุประสงค์ของการจ้างงานและการดำเนินโครงการ
     รายได้จากแผนธุรกิจของคณะ/วิทยาลัย คือ รายได้ที่เกิดจากการ “บริหารจัดการ สินทรัพย์และการให้บริการของหน่วยงาน" ลักษณะสำคัญมีการวางแผนโครงการอย่างชัดเจนเป็นปีงบประมาณรายได้ที่คณะ/วิทยาลัย ดำเนินการเอง สามารถวางแผนต่อยอดปรับเป็นปีงบประมาณ ในรูปแบบของโมเดลธุรกิจ

แผนธุรกิจของคณะ วิทยาลัย → สร้างกำไรสุทธิ และรายได้ประจำ (Recurring revenue) ความมั่นคงทางการเงินของมหาวิทยาลัย เพิ่มขึ้น มีแหล่งรายได้หลายรูปแบบ

ในมุมมองของสวนสุนันทานั้น....

การบริการวิชาการเป็นภารกิจของการแสดงความโดดเด่นด้านวิชาการ โดยมีเป้าหมายปลายทางคือเพิ่มชื่อเสียง เพิ่มเครือข่าย และสร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง

กลยุทธ์หลักเพื่อมุ่งสู่การจัดหารายได้ไปในทิศทางเดียวกันประกอบด้วย 1) บูรณาการ (Integrated Revenue Strategy)ทำให้ทุกคณะ/วิทยาลัย “เดินเกมไปในทิศทางเดียวกัน โดยมีการจัดทำแผนแม่บทการจัดหารายได้ 2) สร้างเครือข่ายพันพันธมิตรโดยใช้ Potential จากเครือข่าย 3) พัฒนาผลิตภัณฑ์ (Productization Strategy) ทุกคณะ/วิทยาลัยต้องมี “ผลิตภัณฑ์สร้างรายได้อย่างน้อย 3–5 รายการ 4) ขยายฐานลูกค้าแบบเดียวกัน (Unified Market Segmentation) จากนั้น แต่ละคณะ/วิทยาลัย เสนอ โครงการที่ตอบโจทย์ segment เดียวกัน แต่ต่างมุมเพื่อให้เกิด Cross-selling 5) บริหารโครงการแบบ Portfolio จัดประเภทงานเป็น ทำให้บริหารเป้ารายได้ชัดเจน และไม่พึ่งพารายได้ประเภทเดียว

วิธีการในการดำเนินการอย่างเป็นระบบคือ
1. “ศูนย์กลางจัดหารายได้มหาวิทยาลัย” (Revenue Management Center: RMC)
2. ออกแบบตัวชี้วัด KPI เดียวกันทั้งมหาวิทยาลัยเพื่อให้ทุกฝ่ายทำงานไปในทิศทางเดียวกัน
3. พัฒนาขีดความสามารถบุคลากร (Capacity Building) ที่สำคัญ คือ “ทุกคณะต้องมีทีมจัดหารายได้ของตนเอง และ 4.กระบวนการทำงานที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ช่วยให้ความเร็วในการทำงานสูงขึ้นและ สร้างความเชื่อมั่น

ในแผนยุทธศาสตร์ที่ 6 การบริหารจัดการระบบเครือข่ายเพื่อสร้างพันธมิตรทางการศึกษาและโอกาสทางการตลาด ในเฉพาะส่วนงานที่ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายกิจการพิเศษ กำกับดูแลอยู่นั้น  ค่าเป้าหมายปี 2568 อยู่ที่  520,500,000 บาท ผลการดำเนินงานที่ผ่านมาในรอบ 1  ปี งานวิจัย มียอดงบประมาณที่มหาวิทยาลัยได้รับจากหน่วยงานภายนอก 176,102,436.85 บาท งานบริการวิชาการ 377,385,106.70 บาท รวมทั้งสิ้น 553,487,543.55 บาท ผลการดำเนินงาน แผนธุรกิจ ปี 2568 ปี รายรับ 105,635,625.35 บาท รายจ่าย 74,072,632.63 บาท กำไร 31,562,992.72 บาท

ภารกิจการจัดหารายได้ของสวนสุนันทาในอดีต เคยมีตัวเลขที่สูงสุดเกือบ 2 พันล้าน แต่วิกฤตการณ์โควิด 19 ทำให้เกิดภาวะซบเซาเป็นอย่างยิ่ง และเป็นผลสืบเนื่องยาวนานมาจนถึงปัจจุบัน...ในขณะที่ปี 2568 ก็ยังเป็นปีที่เศรษฐกิจไทยอยู่ในภาวะชะงักงันเป็นอย่างยิ่ง

ผลงานที่ดำเนินการได้ในปีที่ผ่านมา จึงถือว่า ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้
แต่ความมุ่งหวังตั้งใจที่ไม่เคยเปลี่ยนแปลงไปสำหรับสวนสุนันทา
เราเชื่อมั่นอยู่เสมอว่า ด้วยพลังความทุ่มเทแรงกายแรงใจให้กับงาน
พรุ่งนี้ จะต้องดีกว่าเดิม...ไม่มีอะไรที่ตั้งใจแล้วทำไม่ได้

เราทำได้ในสิ่งหลายคนคาดไม่ถึง และทำได้ดีมาโดยตลอด