ในห้องเรียนด้านนวัตกรรมอาหารที่เต็มไปด้วยการทดลอง สูตรอาหาร งานวิจัย และความคิดสร้างสรรค์มีอาจารย์คนหนึ่งที่มองเห็น “ศักยภาพ” ในผลงานของนักศึกษาและเชื่อมั่นว่างานวิจัยเหล่านี้สามารถก้าวออกไปไกลกว่าห้องเรียนสำหรับ อาจารย์ ดร.พลอยทราย โอฮาม่า อาจารย์ประจำสาขานวัตกรรมอาหารและเชฟมืออาชีพ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี งานวิจัยและนวัตกรรมไม่ใช่เพียงผลลัพธ์ของกระบวนการเรียนการสอนแต่คือโอกาสในการเปิดเวทีให้นักศึกษาได้แสดงศักยภาพและเรียนรู้การนำองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ไปใช้แก้ปัญหาในโลกจริง
แรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมของท่านเริ่มต้นจากความตั้งใจที่จะ “ยกระดับงานวิจัยของนักศึกษา”ให้สามารถแข่งขันได้ในเวทีระดับชาติและนานาชาติหลังจากที่เคยมีประสบการณ์ได้รับรางวัลด้านวิทยานิพนธ์และได้เข้าร่วมงานแสดงนวัตกรรมระดับประเทศ ทำให้เห็นอย่างชัดเจนว่าผลงานของนักศึกษาในสาขานี้มีศักยภาพไม่แพ้สถาบันใดจากจุดนั้น แนวคิดในการ “ปั้นงานเด็ก ๆ” จึงเริ่มต้นขึ้นงานวิจัยในชั้นเรียนถูกนำมาต่อยอดพัฒนาให้เป็นนวัตกรรมที่จับต้องได้มีรูปแบบชัดเจน และพร้อมส่งเข้าประกวดในเวทีระดับชาติเมื่อมหาวิทยาลัยเปิดโอกาสให้ส่งผลงานเข้าร่วมการแข่งขันในระดับนานาชาติผลงานที่พัฒนาขึ้นจากงานวิจัยเดิมก็ถูกนำไปทดสอบในเวทีโลกและได้รับการตอบรับที่ดีเกินความคาดหมายความสำเร็จนี้ไม่เพียงเป็นรางวัลแต่เป็นหลักฐานยืนยันว่า งานวิจัยของนักศึกษาไทยสามารถยืนอยู่บนเวทีสากลได้อย่างภาคภูมิ
หัวใจสำคัญของการสร้างนวัตกรรมในมุมมองของ ดร.พลอยทราย คือการใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เป็นฐานเพื่อนำไปแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจริงไม่ว่าจะเป็นปัญหาในระดับชุมชนหรือความต้องการของภาคอุตสาหกรรมและผู้ประกอบการ นวัตกรรมแต่ละชิ้นจึงไม่ได้เกิดขึ้นอย่างลอยตัว แต่มีรากฐานมาจากงานวิจัยของนักศึกษาและโครงการวิจัยที่ได้รับทุนสนับสนุนทั้งจากภายในมหาวิทยาลัยและแหล่งทุนภายนอกการได้รับทุนเปรียบเสมือนเครื่องยืนยันว่าผลงานเหล่านี้ตอบโจทย์ปัญหาที่มีอยู่จริงและมีศักยภาพในการนำไปใช้ประโยชน์กลยุทธ์ที่นำไปสู่ความสำเร็จในการแข่งขันถูกหลอมรวมออกมาเป็นหลักคิดสำคัญหลายประการ
- ประการแรกคือ ความใหม่ของนวัตกรรม ผลงานต้องไม่ซ้ำใครเกิดจากการทดลอง การคิดค้น และกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อย่างแท้จริง
- ประการที่สองคือ การมีงานวิจัยรองรับ นวัตกรรมทุกชิ้นต้องมีข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์ และผลการทดลองที่น่าเชื่อถือเพื่อยืนยันประสิทธิภาพและหลักการทำงานอย่างเป็นระบบ
- ประการที่สามคือ การพัฒนาโดยนักศึกษาเอง ผลงานต้องสะท้อนศักยภาพของผู้เรียน และแสดงให้เห็นว่านักศึกษาสามารถสร้างนวัตกรรมได้ด้วยตนเอง ภายใต้การดูแลและคำแนะนำของอาจารย์
- ประการที่สี่คือ การแก้ปัญหาได้จริง ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของเวทีประกวดในยุคปัจจุบัน ผลงานต้องตอบโจทย์ชุมชนหรือภาคอุตสาหกรรมอย่างชัดเจนไม่ใช่เพียงแนวคิดเชิงทฤษฎี
- และประการสุดท้ายคือ สุนทรียภาพและความคิดสร้างสรรค์ นวัตกรรมต้องมีรูปลักษณ์ที่สวยงามสะท้อนความตั้งใจ ความประณีตและตัวตนของผู้สร้างสรรค์ผลงานอย่างไรก็ตาม การเข้าร่วมประกวดไม่ได้ให้เพียงรางวัล แต่ยังเปิดโลกการเรียนรู้ให้กับทั้งอาจารย์และนักศึกษาได้เห็นผลงานจากสถาบันอื่นได้เข้าใจว่าทิศทางของเทคโนโลยีและนวัตกรรมของโลกกำลังมุ่งไปทางใดองค์ความรู้ที่ได้จากเวทีการแข่งขันกลายเป็น “ต้นทุนความรู้” ที่สำคัญซึ่งสามารถนำไปใช้ต่อยอดในการพัฒนาโครงการใหม่และใช้เป็นฐานในการขอทุนสนับสนุนจากหน่วยงานต่าง ๆ ในอนาคตทั้งยังช่วยเพิ่มศักยภาพในการเข้าไปแก้ไขปัญหาให้กับชุมชนและผู้ประกอบการได้ดียิ่งขึ้น
ในมุมมองของ ดร.พลอยทราย การสร้างนวัตกรรมในยุคปัจจุบันไม่สามารถทำได้เพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันแบบบูรณาการการผสมผสานองค์ความรู้จากหลายศาสตร์ทั้งนักวิทยาศาสตร์ นักออกแบบ นักการตลาดและผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาชุมชนจะช่วยให้นวัตกรรมมีความสมบูรณ์และตอบโจทย์การใช้งานจริงมากขึ้น
ด้วยเหตุนี้ ท่านจึงเปิดรับความร่วมมือจากคณาจารย์ในศาสตร์อื่น ๆ และเชิญชวนให้มาร่วมทีมกันเพื่อสร้างสรรค์นวัตกรรมที่มีพลังและสามารถสร้างประโยชน์ได้ในวงกว้าง
เรื่องราวของ อาจารย์ ดร.พลอยทราย โอฮาม่า สะท้อนให้เห็นว่า เมื่ออาจารย์มองเห็นศักยภาพของนักศึกษาและใช้กระบวนการวิจัยเป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ห้องเรียนก็สามารถกลายเป็นจุดเริ่มต้นของนวัตกรรมระดับรางวัลและเมื่อองค์ความรู้ถูกต่อยอดอย่างเป็นระบบงานวิจัยของนักศึกษาก็ “ไม่เพียงสร้างความภาคภูมิใจให้กับสถาบันแต่ยังสามารถก้าวสู่เวทีโลกและสร้างคุณค่าให้กับสังคมได้อย่างแท้จริง”
