สวนสุนันทามีพื้นที่กว้างใหญ่ประกอบด้วยพื้นดินและคูน้ำ การออกแบบภูมิทัศน์ (Landscape) พื้นที่ภายในสวนสุนันทาได้รับอิทธิพลมาจากตะวันตกตามพระราชดำริของรัชกาลที่ 5 ในการต้องการทำพื้นที่แห่งนี้เป็น "สวนป่าท้ายพระราชวัง" จึงมีการปรับพื้นที่ให้เป็นไปตามที่ต้องการ ไม่ใช่การสร้างตามพื้นที่เดิมที่มีอยู่ มีการขุดคูคลองเพิ่มขึ้นเพื่อสร้างภูมิทัศน์ให้เป็นเหมือนสถานที่พักผ่อนตากอากาศ จึงมีการสร้างคูคลองต่าง ๆ เพิ่มขึ้นให้เลาะเลี้ยวไปยังที่ต่าง ๆ รอบสวนสุนันทา
ดินที่ถูกขุดขึ้นมาจากการขุดคูคลองถูกขุดขึ้นมาจำนวนมาก จนกองสูงขึ้นจนมีลักษณะเป็นกองดินสูงจนเหมือนภูเขาดินเล็ก ๆ จึงเรียกว่า “เขาดิน” ในสวนสุนันทามีด้วยกัน 2 เขาดินคือ
- เขาดินแรกอยู่บริเวณศาสปราสาทสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ในปัจจุบัน ซึ่งเป็นเขาดินที่มีขนาดย่อมกว่า เป็นการกองดินที่ขุดขึ้นมาแล้วกองไว้เฉย ๆ
.png)
- ส่วนเขาดินที่ 2 คือเขาดินที่เป็นตั้งพระราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ฯในปัจจุบัน (ชาวสวนสุนันทาจะเรียกว่า เนินพระนาง) เขาดินนี้มีขนาดใหญ่กว่าเขาดินแรกมาก
.png)
สันนิษฐานว่าการกองดินไว้เฉยๆ อาจดูไม่สวยงาม จึงมีการออกแบบสร้างอุโมงค์ที่สามารถเดินทะลุเข้าออกผ่านไปมาได้ (ซึ่งการก่อสร้างในสมัยรัชกาลที่ 6 สามารถสร้างได้) และนำดินที่ขุดไปกองบนอุโมงค์ที่สร้างไว้ ซึ่งทำให้เหมือนเป็นภูเขาในสวนป่ามากยิ่งขึ้น อีกทั้งสร้างทัศนียภาพที่แปลกตากว่าบริเวณอื่นสามารถเดินผ่านไปมาได้ด้านบนก็มีการปลูกต้นไม้ไว้ รวมทั้งมีต้นแก้วเจ้าจอมต้นไม้ที่เป็นต้นไม้ประจำของสวนสุนันทา ที่รัชกาลที่ 5 ทรงให้นำมาปลูกไว้
