สวนสุนันทาเป็นสง่า...แก้วเจ้าจอมดอกไม้สดใส คู่นามของวิทยาลัย ดุจใจมั่นหมายสื่อสายสัมพันธ์
เนื้อเพลงท่อนสำคัญที่ฝังแน่นในความทรงจำของผู้เขียนได้เป็นอย่างดีในฐานะศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา “แก้วเจ้าจอม” นามดอกไม้ที่ปรากฏบนท่อนเพลงมาพร้อมกับเอกลักษณ์สีม่วงอมน้ำเงินและกลิ่นหอมโยน มิเพียงแต่เป็นสัญลักษณ์เท่านั้น แต่แฝงรหัสลับแห่งการเติบโตที่ยังคงมี “Vibe” และความหมายที่ลึกซึ้งทางการศึกษาในยุคที่ทุกอย่างหมุนไปอย่างรวดเร็ว บทความนี้เลยอยากจะชวนถอดรหัสคุณค่าของดอกแก้วเจ้าจอม เพื่อเป็นแนวทางในการใช้ชีวิตและการเรียนรู้แบบ “Self-Actualization” ในยุคนี้กันดู
“แก้วเจ้าจอม” สัญญะที่บ่งชี้ถึงมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา จากอดีตในคราวเสด็จประพาสเมืองชวาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงนำต้นแก้วเจ้าจอมมาปลูกในพระราชอุทยานโดยมีนามเดิมว่า “ต้นน้ำอบฝรั่ง” จนกระทั่งเปลี่ยนเป็น “แก้วจุลจอม” โดยประทานจาก พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏปิยมหาราชปดิวรัดา และเปลี่ยนอีกครั้งเป็น “แก้วเจ้าจอม” ศาสตราจารย์เต็ม สมิตินันทน์ ในปี 2501 จนกระทั่งเป็นชื่อเรียกในปัจจุบัน จากนัยยะที่เกี่ยวข้องกับเชื้อพระวงศ์ย่อมหมายถึง ความสูงส่งและความพิเศษของดอกไม้ที่คู่ควรกับเจ้านาย เช่นเดียวกับนักศึกษาทุกคนที่ก้าวเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัย ล้วนแต่มี “ศักยภาพและความสูงส่ง” ที่ซ่อนอยู่ในตัวตน ไม่ว่าจะมาจากภูมิหลังหรือศึกษาสาขาวิชาใดก็ตาม ทุกคนล้วนมีความสามารถที่จะเป็น “แก้วเจ้าจอม” ในวงการตนเองได้ โดยต้องค้นพบและเคารพศักยภาพ ตลอดจนพัฒนาให้สมกับเกียรติภูมิที่เรามี
หากพิจารณาคุณสมบัติทางกายภาพของแก้วเจ้าจอมแล้ว น่าสนใจกับห้วงเวลาการศึกษาสู่การทำงานในอนาคตได้เป็นอย่างดี สีของดอกแก้วเจ้าจอมม่วงอมน้ำเงิน หัวใจสำคัญที่โดดเด่นและหาได้ยากเมื่อเทียบกับดอกไม้สีอื่นๆ เปรียบเสมือน “อัตลักษณ์” หรือ “Personal Brand” ที่นักศึกษาจำเป็นต้องค้นหาในโลกยุคใหม่ โดยเฉพาะในยุค Social Media ที่ทำให้เราเห็นความสำเร็จของคนอื่นได้ตลอดเวลา จนอาจทำให้เกิดภาวะ FOMO (Fear of Missing Out) แต่แท้จริงแล้วการก้าวทันต่อโลกไม่จำเป็นต้องวิ่งตามกระแสหรือเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นเสมอไป แต่ต้องกล้าที่จะเป็น “สีที่หายาก” ของตัวเองคือ การค้นหาความถนัด จุดแข็ง และความหลงใหลที่แท้จริง (Passion) เพื่อสร้างความโดดเด่นและแตกต่าง ดังนั้น จงค้นหา “สี” ที่แท้จริงของตนเอง และกล้าที่จะฉายแสงสีนั้นออกมาอย่างภาคภูมิใจ นอกจากสีของดอกแก้วเจ้าจอมแล้ว
ความทนทานและปรับตัวได้ต่อสภาพแวดล้อม คุณสมบัติที่เป็นบทเรียนที่สำคัญของ “ความยืดหยุ่น” (Resilience) ที่จำเป็นยิ่งสำหรับชีวิตของนักศึกษาในยุค Digital Disruption ที่ต้องเผชิญต่อความกดดัน ความผิดหวัง หรือการเปลี่ยนแปลงต่างๆ อาทิ ความผิดหวังจากการแข่งขัน การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีหรือตลาดแรงงานที่รวดเร็ว ฯลฯ แก้วเจ้าจอมสะท้อนให้เห็นว่า การล้มและลุกให้เป็นโดยปรับตัวเข้าสถานการณ์โดยไม่สูญเสียแก่นของตนเอง คือกุญแจสำคัญสู่ความสำเร็จที่จะยืนหยัดหรือเติบโตท่ามกลางความท้าทายจากรูปแบบต่างๆ ได้
หากมองลึกลงไปในวิถีการเติบโตของแก้วเจ้าจอม รากที่หยั่งลึกย่อมเปรียบเสมือนความรู้หรือทักษะแบบ Hard Skills ที่นักศึกษาต้องรู้อย่างลึกซึ้งในสาขาที่ตนเรียน (Deep Expertise) จนทำให้เกิดความชำนาญและเชี่ยวชาญอย่างแท้จริงประดุจกลิ่นหอมอ่อนของดอกแก้วเจ้าจอมที่ติดทน ต้องเข้าใกล้และใส่ใจจึงจะรับรู้ถึงกลิ่นนั้นอย่างชัดเจน ส่วนการแผ่กระจายของกิ่ง ก้านและใบประหนึ่งการที่ต้องขยายการเรียนรู้และทักษะแบบ Soft Skills ที่จำเป็นต่อการเติบโตและแข็งแรง สามารถรับมือต่อโลกแห่งอนาคตที่ความซับซ้อนได้ โดยเฉพาะในยุคปัจจุบันที่ AI เข้ามามีบทบาทนั้น โลกไม่ได้ต้องการคนที่ “รู้ลึก” เท่านั้น แต่ต้อง “รู้กว้าง” เพื่อปรับตัวเข้ากับวิชาชีพได้เป็นอย่างดี จึงจำเป็นต้องพัฒนาและกล้าที่จะเรียนรู้ใหม่ๆ ทั้งสองทักษะไปพร้อม ๆ กันให้เสมือนเป็นการเรียนรู้ตลอดชีวิต ดัง Alvin Toffler นักอนาคตศาสตร์ได้กล่าวไว้ว่า
The illiterate of the twenty-first century will not be those who cannot read and write, but those who cannot learn, unlearn, and relearn.” กล่าวคือ ผู้ไม่รู้หนังสือในศตวรรษที่ 21 ไม่ใช่คนที่อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ แต่คือคนที่ไม่สามารถเรียนรู้ (Learn) ละทิ้งสิ่งที่เคยรู้ (Unlearn) และเรียนรู้ใหม่ (Relearn) ได้
แก้วเจ้าจอม ไม่ใช่เพียงแค่ชื่อดอกไม้ หรือสัญลักษณ์หนึ่งของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาเท่านั้น หากแต่เป็นตำราเล่มเล็ก ๆ ที่สอดแทรกและผสมผสานปรัชญาต่าง ๆ ในการศึกษาและการใช้ชีวิตที่ทำให้สามารถก้าวผ่านได้ทุกการเปลี่ยนแปลง ถึงเวลาแล้วที่ทุกคนต้องเริ่มดูแล
ต้นไม้แห่งศักยภาพ” นามว่า “แก้วเจ้าจอม” กลิ่นหอมที่ไม่เคยจางหาย
