.png)
เขาดินที่เป็นที่ตั้งพระราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ฯในสวนสุนันทา หรือเนินพระนาง มิใช่เพียงดินที่กองจากการขุดคูคลองเท่านั้น ได้มีการสร้างถ้ำ (อุโมงค์) ไว้เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างทัศนียภาพของสวนป่า ทางเข้าออกมีลักษณะเป็นทรงโค้ง พื้นในถ้ำเสมอกับพื้นด้านนอก หลังคาเป็นทรงโค้งทำด้วยคอนกรีต ถ้ำนี้สามารถเดินทะลุไปมาได้ ซึ่งมีความกว้างภายในประมาณ 3.5-4 เมตร ความสูงประมาณ 2.5-3 เมตร ความยาวของถ้ำจากทางเข้าออกบริเวณลานหอพระถึงทางเข้าออกด้านรั้วกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ยาวประมาณ 50 เมตร ปัจจุบันเราไม่เรียกว่า ถ้ำ เราเรียกว่า อุโมงค์
ในสมัยพระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ฯทรงประทับอยู่ในสวนสุนันทา ได้มีการทำประตูปิดเปิดถ้ำหรืออุโมงค์ด้วยไม้ ทั้ง 2 ฝั่ง แล้วใช้เป็นที่เก็บของต่าง ๆ เช่น ถ้วยชาม เครื่องแก้ว เครื่องกระเบื้อง ตู้ไม้และข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ อุโมงค์นี้อยู่ห่างออกไปจากตึกสายสุทธานภดล ซึ่งเป็นที่ประทับของพระวิมาดาเธอฯ ออกไปประมาณไม่เกิน 100 เมตร
.png)
ช่วงเปลี่ยนแปลงการปกครอง ผู้ที่อยู่ในสวนสุนันทาได้ย้ายออกจากสวนสุนันทา ทรัพย์สินสิ่งของทั้งหลายก็ถูกย้ายออกไปจากถ้ำไปด้วย สวนสุนันทาเริ่มเป็นสถานศึกษา เมื่อ พ.ศ. 2480 ช่วงนั้นยังไม่เกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งระหว่างปี พ.ศ. 2485-2488 ประเทศไทยถูกฝ่ายสัมพันธมิตรทิ้งระเบิดกรุงเทพฯ เพื่อทำลายเส้นทางคมนาคมและกำลังทหารญี่ปุ่น บริเวณสวนสุนันทาก็มีการทิ้งระเบิดอยู่บ้าง อุโมงค์สวนสุนันทาจึงได้เปลี่ยนบทบาทจากสถานที่เก็บของใต้เขาดินมาเป็นหลุมหลบภัยในสมัยช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เพราะอุโมงค์มีลักษณะใช้เป็นหลุมหลบภัยได้ มีความแข็งแรงและด้านบนอุโมงค์ก็เป็นเขาดินที่มีความสูงขึ้นไปจากหลังคาอุโมงค์ ประมาณ 3-4 เมตร มีต้นไม้ใหญ่น้อยขึ้นปกคลุมลักษณะคล้ายภูเขาขนาดย่อม ๆ หากมีการแจ้งเตือนการทิ้งระเบิดทางอากาศ (เสียงหวอ) นักเรียน ครู บุคลากรในสวนสุนันทาก็สามารถใช้อุโมงค์นี้เป็นหลุมหลบภัยได้เป็นอย่างดี
.png)
