รศ.ดร.สุมาลี เทียนทองดี  กับสาธิตสวนสุนันทาในมิติการเปลี่ยนแปลง ก้าวย่างใหม่สู่ต้นแบบโรงเรียนมาตรฐานสากล

โรงเรียนสาธิต เป็นหน่วยงานในกำกับของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา มีฐานะเทียบเท่าคณะ ช่วงเวลาที่ผ่านมา มีการเปลี่ยนผ่านระบบการบริหารจัดการไปตามสถานการณ์ จากที่เคยแยกเป็นสองโรงเรียน ประถมศึกษาและมัธยมศึกษา มาถึงวันนี้ โรงเรียนสาธิต มีเพียง One Team ในการบริหาร และมีรองศาสตราจารย์ ดร. สุมาลี เทียนทองดี นั่งในตำแหน่งผู้อำนวยการ

สาธิตในวันนี้ มีการเปลี่ยนแปลงไปมากมาย ผู้อำนวยการสาธิตเล่าว่า...

ในช่วงที่เข้ามาบริหารแบบ “One Team” โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาได้เดินหน้า ยกระดับเส้นทางวิชาการของผู้เรียนอย่างจริงจัง โดยขยายโอกาสทั้งภายในหลักสูตรและเวทีนานาชาติอย่างเป็นระบบ โดยเน้นย้ำเสมอว่า เด็กสาธิตต้องมีทางเลือกที่หลากหลายและสามารถก้าวไปได้ไกลกว่าหลักสูตรปกติ จากแนวคิดนี้ โรงเรียนจึงเริ่มเปิดห้องเรียนใหม่และสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับต่างประเทศอย่างก้าวกระโดด เพื่อให้ผู้เรียนมีเส้นทางเติบโตตามความถนัดอย่างแท้จริง

         โรงเรียนสาธิต มีห้องเรียนที่เกิดขึ้นจากเดิม คือห้องเรียน วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ กสพท. (เตรียมแพทย์) สำหรับระดับมัธยมปลาย  ห้องเรียน ภาษาจีน สำหรับระดับมัธยมต้น เพื่อเพิ่มทางเลือกทางวิชาการและตอบโจทย์ความต้องการของผู้เรียนยุคใหม่ได้อย่างตรงจุด และเปิดโอกาสสู่สากล โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาได้ขยายความร่วมมือระหว่างประเทศอย่างเป็นรูปธรรม ได้แก่ ความร่วมมือกับโรงเรียนมัธยมประจำเมืองหลวง Wellington High School ประเทศนิวซีแลนด์ นักเรียนสามารถแลกเปลี่ยนหรือเรียนต่อ ม.6 ที่นั่น และสามารถสอบเข้ามหาวิทยาลัยในยุโรปได้มากขึ้น นอกจากนี้นักเรียนยังสามารถไปแลกเปลี่ยนกับโรงเรียนเครือข่ายความร่วมมืออื่น ๆ ได้แก่ ในประเทศสหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย และอังกฤษ ได้อีกด้วย

        ความร่วมมือกับที่สำคัญอีกเครือข่ายที่เกิดขึ้นคือ ความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยในสาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อเพิ่มโอกาสในการไปแลกเปลี่ยนทางภาษาและวัฒนธรรมจีน และการได้รับทุนเรียนต่อระดับปริญญาตรีให้แก่นักเรียนในหลายสาขา

ดิฉันอยากเห็นว่า..เด็กสาธิตมี วีซ่าแห่งโอกาส ไม่ว่าจะเรียนต่อในไทยหรือนานาชาติ ก็สามารถทำได้ ขอแค่ตั้งใจและอยากทำจริง ๆ เท่านั้น

        รองศาสตราจารย์ ดร.สุมาลี เทียนทองดี กล่าวว่า เพื่อก้าวย่างใหม่สู่ความเป็นสถาบันต้นแบบ การเปลี่ยนแปลงทั้งหมดสะท้อนจุดยืนที่ชัดเจนของผู้อำนวยการ คือต้องการให้โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาเป็นโรงเรียนที่สร้างผู้เรียนที่มีทักษะแห่งอนาคต (Future School) ที่ผสมผสานคุณภาพทางวิชาการ โดยเฉพาะการสื่อสาร ความพร้อมด้านเทคโนโลยี และสภาพแวดล้อมที่มีการดูแลแบบครอบครัว

        สิ่งที่โดดเด่นและได้รับการยอมรับจากผู้ปกครองมาโดยตลอดก็คือที่นี่ คือ “ครอบครัวสาธิตสวนสุนันทา” ที่มีความหมายที่ลึกซึ้งเหนือกว่าคำบรรยาย

        “ภารกิจของเราไม่ใช่แค่สอนเด็กให้เก่ง แต่ต้องทำให้เขาพร้อมสำหรับโลกที่เปลี่ยนไปทุกวัน นั่นคือหัวใจของการทำงานของดิฉัน ด้วยโครงสร้างใหม่ หลักสูตรทันสมัย ความร่วมมือระดับนานาชาติ และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนที่หลากหลาย โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทากำลังจะก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในโรงเรียนต้นแบบที่โดดเด่นที่สุดในวงการการศึกษาไทยอย่างแน่นอน”

        อะไรคือความโดดเด่นของสาธิตสวนสุนันทาในความเห็นของผู้อำนวยการ

        รองศาสตราจารย์ ดร.สุมาลี เทียนทองดี เล่าถึงหัวใจของความสำเร็จว่า “เด็กของเราต้องไม่ใช่แค่เรียนรู้ แต่ต้องลุกขึ้นมาใช้ความรู้นั้นแก้ปัญหาได้จริง นั่นคือเสน่ห์ของสาธิตสวนสุนันทา” พลังของอัตลักษณ์ที่ถูกออกแบบมาอย่างตั้งใจ

        “เมื่อถามว่าความโดดเด่นของนักเรียนสาธิตสวนสุนันทาคืออะไร ขอตอบอย่างไม่ลังเลว่า เด็กของเรามีสามสิ่งที่เห็นชัดที่สุด 1) มีความเป็นเลิศทางวิชาการ 2) สื่อสารได้หลายภาษา 3) เท่าทันเทคโนโลยีดิจิทัล  ภาพของนักเรียนสาธิตสวนสุนันทา ไม่ใช่เพียงเด็กที่เรียนเก่ง แต่คือเยาวชนที่ ครบมิติ ทั้งความรู้ ทักษะ และตัวตน และเหนือสิ่งอื่นใด เด็กกล้าคิด กล้าพูด กล้าแสดงออกอย่างสร้างสรรค์ โดยไม่หลุดกรอบของความสุภาพและกาลเทศะเราอยากให้เขายืนอยู่บนเวทีโลกอย่างมั่นใจ เราจึงสร้างหลักสูตรที่ก้าวข้ามกรอบเดิมของประเทศ  สิ่งที่ขับเคลื่อนเอกลักษณ์เหล่านี้ไปได้ คือ หลักสูตรฐานเชิงบูรณาการฐานสมรรถนะ ที่โรงเรียนออกแบบขึ้น ซึ่งมีความเข้มข้นและลึกซึ้งกว่าหลักสูตรแกนกลางของประเทศไทยอย่างชัดเจน” 

          หลักสูตรนี้ช่วยสร้าง “ระบบคิดใหม่” ให้เด็กใช้ความรู้ข้ามสาขา สร้างวิธีแก้ปัญหา และพัฒนาการเรียนรู้ด้วยตนเองในระยะยาว จากการมีทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต

          “เราต้องการให้เด็กเป็นมนุษย์ที่ยืดหยุ่น คิดวิเคราะห์ และรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้ ไม่ใช่แค่จำเนื้อหาแล้วไปสอบ” โดยเลือกยึดหลักการ 5 ด้าน คือ 1) ด้านความสามารถแก้ปัญหา 2) ด้านความยืดหยุ่น 3) ด้านความตระหนักรู้ด้านคุณธรรมและจริยธรรม 4) ด้านความสามารถประสานความคิดสร้างสรรค์กับโลกดิจิทัล 5) ด้านความเข้าใจวัฒนธรรมและบริบทสากล ทั้งหมดนี้ทำให้ลูก ๆ เติบโตเป็นเยาวชนที่พร้อมในโลกแห่งความเป็นจริง ไม่ใช่แค่ในห้องเรียน”

          รองศาสตราจารย์ ดร.สุมาลี เทียนทองดี เน้นย้ำว่า โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาเชื่อว่า “การศึกษาไม่ได้จบลงตรงหน้าชั้นเรียน” จึงออกแบบระบบนิเวศการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับชีวิตจริงในศตวรรษที่ 21 และเหมาะสมกับบริบทโลก

นี่คือภาพของสาธิตสวนสุนันทา โรงเรียนที่ไม่เพียงสร้างนักเรียนที่เก่ง แต่สร้าง “คนที่สมบูรณ์ ครบทุกมิติ” พร้อมเดินออกสู่โลกที่ซับซ้อนด้วยความมั่นใจ

        สาธิตสวนสุนันทา มีการจัดการเรียนการสอนในระบบ English Program (EP) มานานหลายปีแล้ว EP ของสวนสุนันทา เป็นอย่างไร ในมุมมองของผู้อำนวยการ เล่าให้ฟังว่า เมื่อพูดถึงความสำเร็จของโครงการ English Program (EP) หลายคนอาจมองว่าเป็นเพียง การเรียนภาษาอังกฤษที่เข้มข้นขึ้น หากแท้จริงแล้ว ภาพที่เกิดขึ้นภายในโรงเรียนสะท้อนการเปลี่ยนแปลงที่ลึกซึ้งและเป็นระบบกว่านั้นมาก เพราะนี่คือโปรแกรมที่วางรากฐานให้ผู้เรียนใช้ภาษาอังกฤษเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต 

         “เด็กของเราที่อยู่ใน EP ไม่ได้แค่พูดอังกฤษได้ แต่เขาคิดเป็นภาษาอังกฤษ ใช้ภาษาอังกฤษแก้ปัญหา และเรียนรู้ทุกมิติผ่านภาษาอังกฤษ นั่นคือ หัวใจของ EP ที่เราภูมิใจมากที่สุด”   

          ผลลัพธ์ที่ชัดเจนในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น  และความสำเร็จที่โดดเด่นที่สุดอยู่ที่ระดับ มัธยมศึกษาตอนต้น สะท้อนผลการดำเนินงานที่เหนือมาตรฐานโรงเรียนสาธิตทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด นักเรียนทุกคนสื่อสารภาษาอังกฤษได้อย่างคล่องแคล่ว มีความมั่นใจ และสามารถนำไปใช้ในวิชาต่าง ๆ ได้ทันที โดยใช้อาจารย์เจ้าของภาษาเป็นผู้สอนภาษาอังกฤษ ใช้ภาษาอังกฤษเป็นสื่อในการสอนทุกรายวิชา 

         เมื่อเข้าสู่ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย จำนวนผู้เรียนใน EP อาจลดลงบ้าง ซึ่งเป็นภาพที่สามารถคาดการณ์ได้ในบริบทของกรุงเทพมหานครที่เต็มไปด้วยโรงเรียนนานาชาติจำนวนมากขึ้นทุกปี  อย่างไรก็ตาม แทนที่จะมองเป็นปัญหา โรงเรียนกลับใช้เป็น “แรงผลักดัน” ในการยกระดับ EP ให้ทันสมัยและมีเอกลักษณ์มากยิ่งขึ้น  จึงดำเนินการปรับปรุงครั้งสำคัญ ได้แก่ 

1. ปรับโครงสร้างหลักสูตรเพื่อให้ตอบโจทย์ศตวรรษที่ 21
2. เพิ่มเนื้อหาเชิงนวัตกรรมและทักษะการใช้ภาษาในสถานการณ์จริง 
3. พัฒนาอาจารย์และทีมผู้สอนให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
4. ขยายการร่วมมือกับสถาบันต่างประเทศ 

          นอกจากนี้คือการนำเอา การบูรณาการ AI เข้ากับกระบวนการจัดการเรียนการสอน AI และนวัตกรรมการเรียนรู้ ซึ่งเราไม่ได้ใช้ AI เพื่อแทนครู…หรือลดความเข้มข้นด้านเนื้อหา แต่ใช้เพื่อทำให้ครูสอนได้ลึกกว่าเดิม และทำให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริงที่โรงเรียนทั่วไปให้ไม่ได้

         สิ่งที่กำลังจะเกิดในเวลาอีกไม่นาน คือโปรแกรมภาษาจีน

         ในยุคที่จีนเป็นหนึ่งในศูนย์กลางเศรษฐกิจของโลก การสร้างเยาวชนที่สื่อสารภาษาจีนได้อย่างมั่นใจไม่ใช่เรื่องทางเลือกอีกต่อไป แต่คือ “ความจำเป็นของอนาคต” โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาจึงเตรียมเปิดตัวโปรแกรมภาษาจีนในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นอย่างจริงจัง เพื่อวางรากฐานให้ผู้เรียนพร้อมก้าวสู่โลกสมัยใหม่อย่างเต็มศักยภาพ 

เราไม่ได้สร้างโปรแกรมจีนเพื่อให้เด็กแค่พูดได้… แต่เราสร้างเพื่อให้เขาใช้ภาษาเป็นวีซ่าสู่อนาคตของตัวเอง

          โครงการนี้จะเปิดห้องเรียนภาษาจีนจำนวน 2 ห้อง ระดับชั้น ม.1 เป็นห้องเรียนในสาย Gifted English Program (GEP) และห้องเรียนในสาย English Program (EP) แต่ละห้องรับเพียง 35 คน เพื่อให้การดูแลและการสอนเป็นแบบใกล้ชิดและมีคุณภาพสูงสุด

        สิ่งที่เป็นจุดเด่นของโปรแกรมนี้ คือโครงสร้างรายวิชาเพิ่มเติมที่ออกแบบมาเพื่อบ่มเพาะทักษะภาษาจีนครบทุกด้าน ทั้งการฟัง การพูด การอ่าน และการเขียน รวมกันถึง 8 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ มากกว่าโรงเรียนทั่วไปหลายเท่า นักเรียนจะได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์จีน วัฒนธรรมและประเพณีจีน ภูมิรัฐศาสตร์จีน การเรียนที่เข้มข้นนี้จะทำให้ภาษาจีนกลายเป็นธรรมชาติในชีวิตของเขาเอง นำไปใช้สื่อสารได้อย่างลึกซึ้ง และเข้าใจในวัฒนธรรม

        นอกจากนี้คะแนนสอบมาตรฐานวัดระดับภาษาจีน HSK ผลลัพธ์ที่นักเรียนจะได้รับนั้นชัดเจนและวัดได้ เมื่อจบชั้น ม.3 นักเรียนจะสามารถสอบผ่าน HSK ระดับ 3 หากเรียนต่อโปรแกรมอังกฤษ-จีนในมัธยมปลาย จะสามารถสอบผ่าน HSK อย่างน้อยระดับ 4 อย่างมั่นใจ

        โปรแกรมนี้ออกแบบให้พานักเรียนไปถึงโอกาสระดับนานาชาติอย่างแท้จริง ทางโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาได้รับโอกาสจากท่านอธิการบดีที่คอยกำกับดูแลในการสร้างเครือข่ายกับทางประเทศจีน และเตรียมพร้อมสำหรับผู้เรียนในทุกมิติ นอกจากนี้เราได้รับความสนับสนุนจากสถานทูตจีน โดยท่านอุปทูตด้านวัฒนธรรม เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนของเราได้พัฒนาภาษาจีนได้อย่างเต็มศักยภาพ

         “ความคาดหวังต่อจากนี้ จะมุ่งเน้นสร้างผู้เรียนด้วยทักษะภาษาจีนที่แข็งแรงและผลงานการเรียนที่ดีเยี่ยม ให้มีโอกาสได้รับทุนการศึกษาเต็มจำนวน และสามารถเข้าศึกษาต่อกับมหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศจีนทุกคน 100% หากนักเรียนได้เรียนในห้องเรียนภาษาจีนของสาธิตสวนสุนันทา”

         ผู้อำนวยการโรงเรียนสาธิตกล่าวว่า ในโลกยุคที่การศึกษาไม่ได้วัดกันเพียงผลสอบอีกต่อไป โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทากำลังนิยามความหมายใหม่ของ “เป้าหมายสูงสุด” ในการบริหารงานโรงเรียน ภายใต้บริบทที่ซับซ้อนของสังคมดิจิทัลและการแข่งขันระดับนานาชาติ ในฐานะผู้อำนวยการโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา จึงวางเป้าหมายที่กว้างกว่า ลึกกว่า และยั่งยืนกว่าเดิมอย่างมีวิสัยทัศน์ว่า “หน้าที่ของเราไม่ใช่แค่สอนหนังสือ แต่ต้องสร้างเยาวชนของชาติที่จะเติบโตไปเป็นพลเมืองที่ยืนได้ด้วยตัวเองบนเวทีโลก และยืนอย่างสง่างามด้วย”

         การพัฒนานักเรียนแบบรอบด้านมากกว่า “เก่ง” แต่ต้อง “กล้า” และ “ดี”  เป็นเป้าหมายหลักของสาธิตสวนสุนันทา คือการสร้างเยาวชนที่มีคุณสมบัติครบทั้งสามด้าน 1) เก่งทางวิชาการ ผู้เรียนต้องมีฐานความรู้ที่แข็งแกร่ง เชื่อมโยงศาสตร์ต่าง ๆ ได้ และใช้ความรู้แก้ปัญหาในสถานการณ์จริง 2) เก่งด้านภาษา ทั้งอังกฤษและจีน  ภาษาคือเครื่องมือเปิดโลก นักเรียนทุกคนต้องสื่อสารภาษาอังกฤษและภาษาจีนได้เป็นอย่างดี เพราะโรงเรียนเชื่อว่า “ภาษาที่สองคือโอกาส ภาษาที่สามคือความได้เปรียบ” 3) มีคุณธรรม จริยธรรม จิตอาสา และกล้าแสดงออกอย่างสร้างสรรค์ 

          เป้าหมายของเราคือ การเปิดเส้นทางสู่มหาวิทยาลัยชั้นนำทั้งในและต่างประเทศ โรงเรียนจึงมุ่งหมายให้นักเรียนทุกคนสามารถสอบเข้าเรียนต่อในมหาวิทยาลัยชั้นนำทั้งในประเทศและต่างประเทศ เช่นในประเทศจีน ทวีปยุโรปและอเมริกา หรือสถาบันเฉพาะทางที่ตรงกับความสนใจและตรงกับพรสวรรค์ของผู้เรียนแต่ละคน

เป้าหมายไม่ใช่เพียงนำเด็กไปถึงมหาวิทยาลัยเหล่านั้น แต่เป็นการพาเด็กไปถึงอย่างมีความสุข มีตัวตน และมีทิศทางของชีวิตที่เขาเลือกเองคู่มือคุณธรรมกำกับทุกย่างก้าวของชีวิต” 

สุมาลี เทียนทองดี บนเส้นทางการศึกษา

เติบโตมาอย่างต่อเนื่องจาก “นักเรียนทุน”

          จบ วิทยาศาสตรบัณฑิต (สาขาวิชาฟิสิกส์)  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เมื่อปี 2543 ด้วยเกรดเฉลี่ย 3.24   โดยได้รับทุนครูผู้มีความสามารถพิเศษด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ สควค ของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สสวท. ปีต่อมา ได้รับประกาศนียบัตรบัณฑิต วิชาชีพครู มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ด้วยทุนสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, สสวท. ปี 2546 จบปริญญาโท Master of Science in Physics  University of Rhode Island, RI, USA  (Full teaching assistantship, Department of Physics, URI) (GPA 3.48) ปี 2550 จบระดับปริญญาเอก ศึกษาศาสตรดุษฏีบัณฑิต (กศ.ด) มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิชาวิทยาศาสตรศึกษา (ฟิสิกส์)  (เกรดเฉลี่ย 3.60) 

          นอกจากนี้ ยังได้รับปริญญาโทควบเอกแบบร่วมโครงการ (หลักสูตรนานาชาติ) กับ Indiana University

         Bloomington, IN, USA (ทุนสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, สสวท.) ในปี 2557 ไปเรียน Postdoctoral Research Fellow  ที่ Harvard University, MA, USA (Physics Education, Mazur group)

          ทำงานครั้งแรกในปี 2544 ในตำแหน่งครูวิชาการ สาขาวิชาฟิสิกส์ โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ ปี 2552 เป็นพนักงานมหาวิทยาลัย ตำแหน่งอาจารย์ หลักสูตรการจัดการศึกษานานาชาติ ภาควิชาศึกษาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษย์ศาสตร์  มหาวิทยาลัยมหิดล  สอนระเบียบวิธีวิจัยทางด้านการศึกษา และสถิติเบื้องต้นสำหรับการวิจัย ระดับปริญญาโท

          หลังจากนั้น ย้ายมาอยู่ครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา เป็นอาจารย์ประจำหลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต สาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไป

          ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยอธิการบดี ฝ่ายวิชาการ สองปี ก่อนที่จะได้รับการแต่งตั้งจากสภามหาวิทยาลัยให้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนสาธิตจนถึงปัจจุบันนี้