ในยุคที่เทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ และพลวัตของเศรษฐกิจโลกเปลี่ยนแปลงรวดเร็วอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน เพียงแค่ทักษะความรู้พื้นฐานไม่อาจเพียงพอสำหรับการเผชิญกับความซับซ้อนของโลกการทำงานและสังคมร่วมสมัยได้อีกต่อไป
แนวคิดเรื่องทักษะแห่งอนาคต หรือ Future Skills ซึ่งหมายรวมถึงความสามารถในการปรับตัวของพนักงานถือเป็นทักษะทางอารมณ์และสังคม หรือ Soft Skills ที่จำเป็นในอนาคต และทักษะเหล่านี้ผู้ประกอบการเริ่มให้ความสำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ อย่างชัดเจน SCBX (2568, น. 282) ได้กล่าวถึงไว้ใน Future Trend Ahead 2025 ว่า 9 ใน 10 ของผู้บริหารระดับสูงเห็นว่าทักษะด้าน Soft Skills มีความสำคัญมากขึ้น โดยที่ทักษะด้านการสื่อสารจะยังคงเป็นที่ต้องการสูงสุด รวมถึงความสามารถในการปรับตัว (Adaptability) กำลังเป็นที่ต้องการเพิ่มขึ้นเร็วที่สุดในยุค AI ครองเมือง
แสดงให้เห็นว่า Future Skills ถูกประเมินว่ามีความสำคัญสูงกว่าความเก่งด้าน Technical Skills และ Business Skills ซึ่งเป็นทักษะที่เกิดจากการเรียน การฝึกฝนจากหลักสูตรของแต่ละสาขาวิชาในมหาวิทยาลัย โดยแต่ละมหาวิทยาลัยก็อาจสามารถผลิตบัณฑิตให้มีทักษะในวิชาชีพ (Hard Skills) ได้ในระดับที่ไม่แตกต่างกันมากนัก และยังสามารถฝึกอบรมเพิ่มเติมให้ตรงตามความต้องการของสถานประกอบการแต่ละแห่งได้ด้วย อาทิ สาขาวิชาด้านบริหารธุรกิจ ในประเทศไทยมีมหาวิทยาลัยที่ผลิตบัณฑิตด้านนี้กว่า 100 มหาวิทยาลัย
การที่ผู้ประกอบการจะต้องคัดเลือกพนักงานเพื่อรับเข้าทำงาน สิ่งที่จะทำให้เห็นความแตกต่างและโดดเด่นได้ก็คือ Future Skills
สำหรับนักศึกษาปัจจุบันซึ่งถือเป็นกลุ่ม Gen Z คนรุ่นดิจิทัลที่เกิดมาพร้อม “โลกใหม่” และเติบโตมาในช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญของเทคโนโลยี ตั้งแต่ยุคอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง สมาร์ทโฟน ไปจนถึงสื่อสังคมออนไลน์ที่กลายเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ การแสดงตัวตน และการสร้างโอกาสใหม่ ๆ ในชีวิต พวกเขาจึงถูกเรียกว่าเป็น Digital Native ผู้ซึ่งใช้เทคโนโลยีเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันอย่างเป็นธรรมชาติ ในมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ซึ่งเรามีวิสัยทัศน์ในการมุ่งสู่การเป็น “ผู้นำการสร้างมืออาชีพ” การทำความเข้าใจและพัฒนา Future Skills ให้แก่นักศึกษากลุ่ม Gen Z นี้ให้เป็น “บัณฑิตมืออาชีพ” จึงมิใช่เป็นเพียงทางเลือก แต่เป็นสิ่งจำเป็นเพื่อสร้างสมรรถนะที่โดดเด่นให้ผู้เรียน จะต้องสามารถทำงานได้จริงตั้งแต่วันแรกและพร้อมรับมือกับการแข่งขันได้อย่างมีศักยภาพในระดับสากล
Future Skills ที่สวนสุนันทาทำการสำรวจจากการจัดประชุมกลุ่มสนทนา (Focus Group Discussion) ร่วมกับผู้ประกอบการ ผู้ใช้บัณฑิตที่เป็นพันธมิตรและมีความเห็นพ้องกันถูกออกแบบโดยอิงจากหลักการของการประเมินตามสมรรถนะ (Competency-Based Assessment) ซึ่งประกอบด้วย 5 ทักษะ ดังนี้
- ความสามารถในการปรับตัวและรับมือกับการเปลี่ยนแปลง (Adaptive & Resilience Mindset) หมายถึง ทักษะในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงตามสถานการณ์ที่ไม่คาดคิดได้อย่างยืดหยุ่น เช่น การแก้ไขปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ความยืดหยุ่นในการทำงานและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหา
- ความสามารถในการจัดการงานอย่างมีประสิทธิภาพ (Task Management) หมายถึง ความสามารถในการทำความเข้าใจปัญหาอย่างลึกซึ้ง วิเคราะห์และระบุสาเหตุของปัญหา คิดหาแนวทางแก้ไขที่หลากหลายอย่างมีเหตุผล ตัดสินใจโดยอิงจากข้อมูล หลักฐาน และผลกระทบรอบด้านเพื่อให้ปัญหาได้รับการแก้ไขอย่างถาวรและไม่เกิดซ้ำขึ้นอีก
- ความมุ่งมั่นและกรอบคิดแบบเติบโต (Grit & Growth Mindset) หมายถึง ความสามารถของนักศึกษาในการรักษาความมุ่งมั่นและเชื่อมั่นว่าความสามารถจะสามารถพัฒนาขึ้นได้ผ่านความพยายามอย่างต่อเนื่อง ผู้ที่มีกรอบคิดแบบเติบโตจะมีทัศนคติเชิงบวกต่ออุปสรรค มองความล้มเหลวเป็นโอกาสในการเรียนรู้ และมีความยืนหยัดในการต่อสู้กับปัญหาจนประสบผลสำเร็จ
- ความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่นอย่างมีประสิทธิภาพ (Effective Team Player) หมายถึง ความสามารถในการสื่อสาร ประสานงาน รับฟังความเห็น แบ่งหน้าที่และร่วมมือกับสมาชิกในทีมเพื่อบรรลุเป้าหมายร่วมกัน เพราะทีมงานถือว่ามีความสำคัญมากในการสร้างความสำเร็จให้องค์กร
- ความสามารถในการสร้างอิทธิพลและผลักดันความคิดอย่างมีจริยธรรม (Advocacy & Persuasion) หมายถึง ความสามารถในการโน้มน้าวใจและสร้างการยอมรับ โดยใช้วิธีการวิเคราะห์กลุ่มเป้าหมาย สร้างบรรยากาศและออกแบบการสื่อสารที่ทำให้ผู้อื่นคล้อยตามได้ ทั้งนี้ภายใต้ข้อมูลและความเข้าใจในทัศนะของกลุ่มเป้าหมาย
ภาพทักษะสำหรับบัณฑิตมืออาชีพ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
Future Skills ทักษะแห่งอนาคตสำหรับบัณฑิตมืออาชีพเหล่านี้ จะถูกออกแบบโดยแทรกไว้ในรายวิชาต่าง ๆ ในหมวดการศึกษาทั่วไป แทรกอยู่ในรายวิชาแกนและวิชาเอกของทุกหลักสูตร ทุกสาขาวิชา รวมถึงการวางกระบวนการจัดอบรมทักษะแห่งอนาคตผ่านกิจกรรมกลุ่มในหลักสูตรระยะสั้นซึ่งจะดำเนินการอบรมโดยกองพัฒนานักศึกษา และที่สำคัญสวนสุนันทาได้ออกแบบระบบของการทดสอบทักษะทั้งก่อนและหลังการอบรมสามารถรายงานผลออกมาในรูปแบบเรดาร์ชาร์ต (Radar Chart) ซึ่งนักศึกษาสามารถตรวจสอบจุดเด่น และจุดบกพร่องทักษะของตนเองผ่านระบบข้อมูลทักษะของนักศึกษา (Student Skills Profile) ได้ตลอดเวลา สุดท้ายยังสามารถนำไปแสดงต่อสถานประกอบการเพื่อประกอบการสัมภาษณ์เพื่อคัดเลือกบุคลากรได้อีกด้วย
Future Skills คือทักษะที่มีความจำเป็นสำหรับบัณฑิตที่จะจบการศึกษาและเข้าสู่ตลาดงานในอนาคต ซึ่งสวนสุนันทามุ่งเน้นผลิตบัณฑิตมืออาชีพที่ไม่ใช่แค่ทำงานได้เท่านั้น แต่ต้องสามารถปรับตัวได้ดี เก่งแบบมืออาชีพ ทำงานและใช้ชีวิตอย่างมีความสุข ผู้คนรอบข้างยอมรับ จึงจะเรียกว่า…ทั้งเก่งและอยู่เป็น
รายการอ้างอิง
SCBX (2568). Future Trend Ahead 2025 Present by SCBX. บ.ไลค์ มี จำกัด, กรุงเทพฯ.
สำนักวิชาการศึกษาทั่วไปและนวัตกรรมการเรียนรู้อิเล็กทรอนิกส์ (2568). รายงานสรุปการสนทนากลุ่มย่อย (Focus Group Discussion) โครงการพัฒนาระบบวัดและประเมินทักษะของนักศึกษาระดับปริญญา ตรีสู่ความเป็นมืออาชีพด้วยเครื่องมือดิจิทัล. สืบค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2569.
