ผศ.ดร. นรินทร์ ยืนทน|13 เม.ย. 2569

ท่ามกลางไอร้อนที่ระอุขึ้นเรื่อย ๆ ในเดือนเมษายน ช่วงบ่าย ๆ เลยขอขยับมือพิมพ์บทความสลับกับ การจิบกาแฟเย็น ๆ ไปพร้อมกับแสงแดดที่เริ่มทำหน้าที่ของมันอย่างแข็งขัน ขณะนั่งทำงานพลันสายตาไปสะดุดกับป้ายประกาศเทศกาลสงกรานต์ที่ถูกนำมาขึงไว้ฝั่งตรงข้าม ตัวอักษรขนาดใหญ่ที่ประกาศก้องว่า “สงกรานต์ ปี 2569” มาถึงแล้ว แต่ในหัวผมกลับไปนึกถึงลูกสาวทั้งเจ็ดของท้าวกบิลพรหมผู้แบกเศียรผู้เป็นพ่อซึ่งในทุก ๆ ปีจะผลัดเวียนกันไปดังที่เรามักเรียกกันว่า “นางสงกรานต์” และแล้วก็ทำให้ผมชะงักเพราะปีนี้คือ “นางรากษสเทวี”

กังสดาร แตงน้อย|6 เม.ย. 2569

ในโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การศึกษาในปี พ.ศ. 2569 ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการนั่งฟังบรรยายในห้องเรียนอีกต่อไป หากแต่กำลังเคลื่อนตัวไปสู่รูปแบบของการเรียนรู้ที่ลึกและกว้างกว่าเดิม เป็นการเรียนรู้แบบองค์รวมที่ไม่ได้มุ่งเพียงความรู้ทางวิชาการ แต่รวมถึงทักษะชีวิต วิธีคิด และตัวตนของผู้เรียนในฐานะ “คนหนึ่งคน” ที่ต้องเติบโตในโลกแห่งความเป็นจริง คำถามสำคัญจึงไม่ได้หยุดอยู่แค่ “เราเรียนอะไร” แต่กลายเป็น “เราจะเติบโตอย่างไรให้พร้อมกับโลกที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา” และหนึ่งในคำตอบที่ชัดเจนที่สุดของคำถามนี้ คือ “กิจกรรมนักศึกษา”

ผศ.ดร.วิลาสินี จินตลิขิตดี|30 มี.ค. 2569

จากบทความก่อนที่ผู้เขียนได้เขียนถึงร้านกาแฟ ทำให้หวนนึกไปถึงสภากาแฟที่ผู้เขียนเคยมีความทรงจำดี ๆ มากมาย ภาพของสภากาแฟในอดีตกลับเข้ามาในความคิดอีกครั้ง เป็นภาพของผู้คนที่แตกต่างหลากหลายมานั่งล้อมโต๊ะไม้เก่า ๆ ในร้านกาแฟโบราณ เสียงช้อนกระทบแก้วกาแฟร้อน คลอไปกับบทสนทนาของผู้คนที่พูดคุยกันอย่างเข้มข้นในเรื่องสัพเพเหระต่าง ๆ ตั้งแต่เรื่องราวในชุมชน ราคาข้าว ราคาทองคำ ราคาน้ำมัน ไปจนถึงการเมืองระดับชาติ โดยที่กาแฟในแก้วอาจเป็นเพียงโอเลี้ยง ยกล้อ หรือกาแฟโบราณใส่นมข้น แต่สิ่งที่เข้มข้นกว่า คือ เนื้อหาของบทสนทนา และความเป็นสาธารณะ ที่เปิดโอกาสให้คนต่างวัย ต่างอาชีพ และต่างสถานะทางสังคมได้มานั่งร่วมวงสนทนากันอย่างไม่มีเงื่อนไข สภากาแฟจึงไม่ใช่แค่ “ร้าน” แต่เป็น “พื้นที่สาธารณะเชิงปฏิสัมพันธ์” ที่ช่วยเติมพลังบวกก่อนใช้ชีวิตในแต่ละวัน

ผศ.ดร. นรินทร์ ยืนทน|23 มี.ค. 2569

โลกของการสื่อความหมายทางการท่องเที่ยว ประสบการณ์ที่นักท่องเที่ยวได้รับมิเพียงแต่มองด้วยสายตาเท่านั้น แต่เป็นการรับรู้ผ่าน “เรื่องเล่า” (Storytelling) ที่วางอยู่บนรากฐานประวัติศาสตร์ผสานกับความคิดสร้างสรรค์เพื่อดึงดูดผู้มาเยือน ดังเช่นครั้งนี้ ผู้เขียนได้มีโอกาสมาเยือนวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ วรมหาวิหาร จังหวัดพิษณุโลก หรือที่ชาวพิษณุโลกเรียกว่า “วัดใหญ่” ซึ่งโดยทั่วไปนั้น คนส่วนใหญ่เดินทางมาที่นี่มักจะมุ่งตรงไปชมความวิจิตรและสง่างามของ “พระพุทธชินราช” อาจกล่าวได้ว่าเป็นราชาแห่งพระพุทธรูปไทยองค์หนึ่ง และยังมีการนำไปจำลองเป็นจำนวนมาก แต่วันนี้ขอนำผู้อ่านมายังมุมเล็ก ๆ ไม่ไกลจากวิหารมากนัก มีพระพุทธรูปองค์ย่อมที่ประดิษฐานภายในวิหารน้อยท่ามกลางต้นโพธิ์ 3 ต้นที่เรียกว่า “โพธิ์สามเส้า” ซึ่งมีเรื่องเล่าที่น่า “อิ่มใจ” และ “อิ่มกระเป๋า” ไม่แพ้กัน ท่านคือ “พระเหลือ” พระพุทธรูปที่บ่งชี้ได้ถึงศรัทธาของคนในอดีต..จากของที่เหลือสู่สิ่งที่ “เลอค่า” ที่สุดจนปัจจุบัน

ผศ.ดร.วิลาสินี จินตลิขิตดี|16 มี.ค. 2569

ในฐานะที่ผู้เขียนเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยมาเกือบ 20 ปี โดยเริ่มจากการเป็นอาจารย์ผู้สอนในระดับปริญญาตรี และต่อมาได้เปลี่ยนมาเป็นอาจารย์ผู้สอนในระดับปริญญาโทจนกระทั่งถึงปัจจุบัน ผู้เขียนเห็นความเปลี่ยนแปลงหลายอย่างที่เกิดขึ้นกับระบบการศึกษาไทย โดยในบทความนี้ผู้เขียนจะขอกล่าวถึงเฉพาะการศึกษาในระดับปริญญาโท ซึ่งผู้เขียนเป็นอาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรอยู่ ความเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้อย่างชัดเจนโดยเฉพาะ 2 ปีการศึกษาล่าสุด คือ จำนวนผู้เรียนที่เพิ่มมากขึ้นอย่างก้าวกระโดด

ผศ.ดร.นรินทร์ ยืนทน |9 มี.ค. 2569

นึกย้อนไปสมัยเรียนและทำวิทยานิพนธ์ด้านประวัติศาสตร์ศิลปะ บ่อยครั้งทำงานในห้องและขลุกตัวอยู่กับเอกสารแต่ก็ยังคิดงานไม่ออก จนกระทั่งนึกถึงคำพูดหนึ่งของอาจารย์ผู้เขียน ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.สันติ เล็กสุขุม ซึ่งผู้เขียนยังคงจำได้และชอบมากเวลาออกทัศนศึกษาคือ “ออกไปคุยกับศิลปกรรมดูบ้าง” และเกือบทุกครั้งผลลัพธ์ที่ได้ก็เป็นไปอย่างน่าพึงพอใจ จนกระทั่งในหลาย ๆ ครั้ง เมื่อผู้เขียนเดินทางท่องเที่ยวไปสถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ และนำภาพสถานที่นั้น ๆ กลับมาพูดคุยหรือนำเสนอมุมมองต่อนักศึกษาผ่านเรื่องเล่า (Storytelling) ทำให้เห็นภาพชัดเจนว่า การศึกษาไม่ควรนิยามไว้เพียงแต่อยู่ในกรอบสี่เหลี่ยมของห้องเรียนหรือกระดาษเท่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้เขียนเอง

ผศ.ดร.วิลาสินี จินตลิขิตดี|2 มี.ค. 2569

          เมื่อครั้งผู้เขียนทำผลงานทางวิชาการ ซึ่งต้องอาศัยสมาธิ เพื่ออ่านเอกสาร วิเคราะห์ และสังเคราะห์งานต่าง ๆ ผู้เขียนมักคิดเสมอว่า สถานที่ที่เหมาะสมที่สุดต้องเป็นสถานที่ที่มีความเงียบ เพื่อจะได้อยู่กับตัวเองอย่างเต็มที่ เมื่อเกิดความคิดเช่นนี้ผู้เขียนจึงเลือกทำผลงานทางวิชาการที่ห้องทำงานและที่บ้าน แต่ปรากฏว่าสถานที่เหล่านี้ไม่ได้สร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้เขียนเลยแม้แต่น้อย           ผู้เขียนจึงกลับมาคิดทบทวนว่า แล้วสถานที่ไหนถึงจะเหมาะกับการทำผลงานทางวิชาการของตัวเอง ด้วยความที่ผู้เขียนชื่นชอบการดื่มชา กาแฟ และมัทฉะ ทำให้เกิดความคิดที่จะไปนั่งร้านกาแฟเพื่อทำผลงานทางวิชาการ ซึ่งตอนแรกไม่คิดว่าบรรยากาศที่เต็มไปด้วยผู้คนที่หลากหลาย ความวุ่นวาย เสียงพูดคุย กิจกรรมที่เยอะแยะมากมายของผู้คนภายในร้านกาแฟ จะทำให้สร้างสรรค์ผลงานทางวิชาการได้ แต่ด้วยความที่อยากทดลองจึงได้หอบอุปกรณ์พร้อมทั้งเอกสารต่าง ๆ ไปที่ร้านกาแฟ ทำให้พบความจริงที่ว่า ร้านกาแฟเป็นสถานที่ที่เหมาะสมที่สุดในการสร้างสรรค์ผลงานทางวิชาการของผู้เขียน

ดร.สมทบ แก้วเชื้อ|23 ก.พ. 2569

ในยุคที่เทคโนโลยีดิจิทัลก้าวหน้าอย่างไม่หยุดยั้ง ได้แปรสภาพอุปกรณ์สื่อสารให้เป็น "เลนส์หลัก" ผ่านอุปกรณ์จำพวก สมาร์ทโฟน คอมพิวเตอร์ หรือโทรทัศน์ ที่ผู้คนใช้ส่องมองและรับรู้ความเป็นไปของสังคมในวงกว้าง การดำเนินชีวิตประจำวัน การรับข้อมูลข่าวสาร หรือแม้แต่การสร้างความสัมพันธ์ ล้วนเกิดขึ้นและถูกกรองผ่านหน้าจอภาพมากขึ้นเรื่อย ๆ   การมองสังคมผ่านจอนี้จึงเป็นปรากฏการณ์ที่นำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ทั้งในด้านโอกาสในการเข้าถึงความรู้และด้านความท้าทายต่อสุขภาพจิตและความสัมพันธ์ทางสังคม

ผศ.ดร.สิทธิชัย พินทุมา|16 ก.พ. 2569

ถ้าลองหลับตาสักครู่แล้วนึกถึงภาพการทำงานเมื่อสิบปีก่อน เราอาจเห็นโต๊ะทำงานที่เต็มไปด้วยแฟ้มเอกสาร การประชุมที่ยาวจนลืมหายใจ และระบบงานที่ทุกอย่างต้อง “ถูกต้องตามขั้นตอน” แบบไม่เผลอแม้เสี้ยววินาที   แต่ถ้าเปิดตากลับมามองโลกวันนี้ ภาพเดิมนั้นแทบจะกลายเป็นเรื่องเล่าของอีกยุคหนึ่งไปแล้ว เพราะโลกของการทำงานตอนนี้เต็มไปด้วยคนรุ่นใหม่ที่กล้าถาม คิดเร็ว ลองเร็ว และเรียนรู้เร็วกว่าเดิมมาก ขณะเดียวกัน AI ก็กลายเป็นเหมือนผู้ช่วยเงียบๆ ที่อยู่ข้างเราโดยที่หลายคนอาจไม่รู้ตัว โลกไม่ได้เปลี่ยนอย่างค่อยเป็นค่อยไป แต่เปลี่ยนแบบ “กระโดดขั้น” จนหลายองค์กรตามไม่ทัน และบางองค์กรยังตั้งหลักไม่ได้จนถึงวันนี้